දූෂණයෙන් කිලිටි බවින් පිරුණු වැඩවසම් බවේ නෂ්ටාවශේෂ දැනුවත්ව නඩත්තු කෙරුණු සමාජ ක්රමයක් සහිත පැරණි යුගය නිමාවීමේ ආරම්භය සැප්තැම්බර් 21 වනදා සනිටුහන් කෙරෙණු ඇතැයි සිතමි. එය එසේ නොවුණොත් මේ සටහන ඒ උදාර බලාපොරොත්තුවේ සටහනක් වනු ඇත. ආර්.ප්රේමදාස හා මෛත්රීපාල සිරිසේන යන නිර්ධන සම්භවයක් සහිත දෙදෙනා අනුර කුමාර දිසානායක හා සම්භවයන් අතින් සමාන වුවත් මුල් දෙදෙනාගේ මට්ටමට ඔහු පුද්ගලිකව පිරිනොහෙලෙන බව සහතිකය. ඒ දර්ශනයක හා ව්යාපාරයක සාමූහික ප්රාර්ථනා ඔහුට නියෝජනය කරන්නට සිදුවීම නිසාය. ඒ සාමුහිකත්වය අහෝසි වූ විට අනුර කුමාර යන නාමයට පැවැත්මක් ඇත්තේ නැත. ඔහුගේ දීර්ඝ කැපවීම් සහගත දේශපාලන ජීවිතය සමීපව හදාරණ කෙනෙකුට ඔහුව විශ්වාෂ කරන්නට ඕනෑ තරම් සාක්ෂි ඇත. සජිත් පිලෙන් හා රනිල් පිලෙන් ඔහුගේ ඇදක්, වරදක් හොයන්නට කලක් තිස්සේ කණ්ඩායම් ෙයාදවා හිටියත් සොයාගත හැකි වූයේ ඔහුගේ මුහුණේ ලපය හා ඔහුගේ විවාහය ආස්රිත පට්ටපල් බොරුවක් පමණය. ඒ කාරණා දෙක මත්තේ හැපීමම අනෙක් ප්රධාන පාර්ශ්ව දෙකෙහි ඇති අමනුස්ස ස්වභාවය පෙන්නුම් කරයි.
මෙම ජනාධිපතිවරණයේදී තවත් වාමාංශිකයන් දෙදෙනෙකු තරඟ කරයි. ඒ පෙරටුගාමී පක්ෂය හා සමාජවාදී සමානතා පක්ෂයෙනි. ඒ තරම් දෘඩ වාමාංශික බවක් රටට ඔරොත්තු නොදෙන බව මගේ හැඟීමයි. එහෙයින් ඒ ගැන මගේ වදවීමක් නැත. මා වදවන්නේ අනුර සහෝදරයාට ලැබෙන මැන්ඩේට් එක ක්රියාත්මක කිරීමට පෙරටුගාමීන් විසින් බාධා කෙරේද යන්නයි. සසප මගින් නම් ඒ හැටි ගනන් ගත යුතු බාධාවක් එල්ල වේ යයි සිතිය නොහැකිය.
මගේ දේශපාලන ඉතිහාසය මේ වන විට වසර හතළිහ ඉක්මවා තිබේ. එමගින් ලෝකය විවරණය කරගැනීමේ මානයක් සකස් කරගැනීමට හැකියාවක් ලැබීම නිසා ඒ අතීතය දෙස මට කෘතගුණයෙන් බැලිය හැකිය. එහෙත් බලය ලබා ගැනීම යන කාරණයේදී 1964 සභාග දේශපාලනයට යොමුවීමෙන් ඔවුන් කරන ලද වැරැද්ද ඉතාම නිර්ලජ්ජී ලෙස මේ මොහොතේ ක්රියාවට යොදවන්නේ ශ්රී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය, ලංකා සමසමාජ පක්ෂය හා වාසුදේව නානායක්කාරයි. මහින්ද රාජපක්ෂ වෙත ඔවුන්ගේ සහාය 1964 ඔවුන්ගේ තර්කනය හරහා වටහා ගතහැකිය. එහෙත් දිලිත් ජයවීර වැනි ප්රකට ලෙස ගෝටාභයගේ බලය අවභාවිතා කරමින් කටයුතු කළ පුද්ගලයෙකු තම නායකයා ලෙස තෝරා ගැනීම සිය සමස්ත අතීතයම කුණුගොඩට ඇද දැමීමකි. තමන්ගේම සරමින් මුහුණ වසා ගැනීමකි.
ජාතික ජන බලවේගයට සමීපව සය වසරක් පමණ තිස්සේ කටයුතු කිරීම නිසා අපට අපගේම දේශපාලන අතීතය දෙස තර්කානුකූලව බැලීමට හැකියාවක් ලැබිණි. එමෙන්ම අදූෂිත බව හා අවංකකම, කැපවීම දේශපාලනයට කෙතරම් අවශ්යද යන්න වටහා ගත හැකිවිය.
අතීතයේ දෘඩ දේශපාලනයෙන් වෙන්වී සමාජ ප්රජාතන්ත්රවාදයක් කරා ජාතික ජන බලවේගය පැමිණිීම අප බලාපොරොත්තු වූ ගමනයි.
2003 පමණ දිනයක මාධ්යවේදී රවි චන්ද්රලාල් සහ මම අපට එක්විය හැකි ලෙස ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සකස් කරගන්න බැරිදැයි සුනිල් හඳුන්නෙත්තිගෙන් අසා සිටි බවක් මට මතකය. මට හිතෙන්නේ අප දෙදෙනා බලාපොරොත්තු වූ ඒ ව්යාපාරය දැන් බිහිව ඇති බවයි.
අනුර දිසානායක අනුහස් සහිත නායකයෙකැයි මම සිතමි. ඒ බව මම මීට හත් අට වසරකට පෙර 'රාවයට' හෝ 'අනිද්දා' පත්රයට ලිවීමි. සැබැවින්ම සොබා දහමේ ආශිර්වාදය ලත් මිනිසෙකු ලෙස ඔහු හඳුනා ගත හැකිය. ඇතැම් විට එවැනි ආශිර්වාදයක් ලබන පළමු දේශපාලන නායකයාද ඔහු විය හැකිය. තඹුත්තේගම දුගී ගොවි පවුලක සිට අධ්යාපනය හා දේශපාලනය හරහා රටේ නායකත්වය දක්වා අනුර කුමාර දිසානායක පැමිණි ගමන ගැන සතුටු විය නොහැකි වාමාංශිකයෙකු වේ නම් එය අප විග්රහ කරගන්නේ කෙසේද?
ගෙවී ගිය ජීවිතය මුළුල්ලේ අපගේ ජීවන ගැටලු වලින් අප පීඩාවට පත්වීමු. ඊට අමතරව දේශපාලන සවිඥානකත්වයක් සහිත පිරිසක් වශයෙන් රට අවකල් ක්රියාවට ගොදුරු වන සැටි දැක කනස්සල්ලට පත්වීමු. දැන් අපට බලාපොරොත්තුවක් ඇත. ඒ බලාපොරොත්තුව ඉෂ්ට කරන්නට වෙර දරණ නායකයෙක් හා ඔහු වටා ඒ සඳහා වෙහෙසෙන සාමූහිකයක් ඇත. සෑම උසස් බලාපොරොත්තුවක්ම බලාපොරොත්තු වූ ආකාරයටම ඉෂ්ට නොවිය හැකිය. එහෙත් ඒ සඳහා උත්සාහ දරණ ආකාරයවත් අපට සැනසීම උදාකරනු ඇත.
-චන්ද්රරත්න බණ්ඩාර
Thursday, 19 September 2024
21 සාමූහික ශක්තියෙන් පැරණි යුගය නිමා කෙරෙනු ඇත.
Wednesday, 24 July 2024
මියගියත් ජීවත්වෙන මිනිහෙක්.-ආචාර්ය වික්රමබාහු කරුණාරත්න සහෝදරයා (1943-2024)
අපට 'බාහු" වූ ආචාර්ය වික්රමබාහු කරුණාරත්න සහෝදරයා මේ දේශපාලන සමාජය සදාකාලිකව අතහැර ගොසිනි. මම සමසමාජ දේශපාලනයේ උපසම්පදා වූයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වුවත්, ඒ සඳහා මා පෙළඹ වූ පළමු ලේඛනය 'වාම සමසමාජය" නම් වූ ටැබිලොයිඩ් පුවත්පත මිළ දී ගත්තේ එවකට පේරාදෙනිය විශ්වවිද්යාලයේ ආචාර්යවරයෙකු වූ බාහු සහෝදරයා අතිනි. තැන මහනුවර බේක්හවුස් හෝටලයේ රන්වැට අද්දරය. ඔහු සමග මේ පැත්තේ සුමනසිරි ලියනගේ, පදික වෙළෙන්දෙකු වූ සෝමපාල සහෝදරයා (කොට සෝමේ) වැනි කිහිප දෙනෙකු එම පත්තරය විකුණම්න් සිටියෝය. පාරෙන් අනෙක් පැත්තේ ඩෙවෝන් හෝටලය පැත්තේ ආචාර්ය නලින් ද සිල්වා ද එම පත්තරයම විකුණමින් සිටියේය. එදා මගේ වයස දහහතරකි.
නොගැලපීම්, නුරුස්නාකම් කවරක් තිබුණත් ඔහු අවංක මිනිසෙකු ලෙසත්, එකම කඳවුරේ මිනිසෙකු ලෙසත් , අසාමාන්ය උගතෙකු හා බුද්ධිමතෙකු ලෙසත් ඔහු අද අවසන් ගමන් යන තෙක්ම මගේ බුහුමනට ලක්විය. දෙමළ ඇතුළු සුළු ජාතීන්ගේ අයිතීන් ගැනත් අනෙකුත් සමලිංගිකයින් වැනි සුළුතර ප්රජාවන්ගේ අයිතීන් ගැනත් සමාජයට දැනෙන ලෙස පළමුවරට හඬ නැඟුවේ බාහු සහෝදරයාය. ඒ වෙනුවෙන් ඔහු පුද්ගලිකවම අවමන් වින්දේය. පහර කෑවේය. අවාසි භුක්ති වින්දේය. ඔහු ජාතින් ගැන හා සුළුතර ප්රජාවන් ගැන මතුකළ දෙය සමස්ත වාමාංශික කඳවුරම වාගේ පිළිගෙන ඇත.
බුද්ධිමතුන් අතර රජෙකු ලෙස මෙරටත් රටින් පිටතත් ජීවත්ව සිටිය හැකිව තිබූ ඔහු බැරැක්ක වීදියේ තෝසෙ කමින් ප්ලේනටි බොමින් රැය පහන් කළේය. අරගලය කොතනද ආරාධිතව හෝ අනාරාධිතවම එයට සහභාගි විය. සෙනඟ දසදහසටද, විසිපහටද සමාන උද්යෝගයකින් ඔවුන් ඇමතීය. දශක හයකට වැඩි කාලයක් ඔහු දැරෑ වෙහෙසේ ප්රතිඵල වාම සංස්කෘතියට මුසු වී ඇත.
වාම දේශපාලනය තුල සිටි කඩවසම්ම මිනිසා ඔහුය.
පුරෝගාමී සහෝදරය ඔබට සුබගමන්...
Monday, 22 July 2024
මට සිහිනයක් තිබේ I have a Dream
ලෝකයේ අධිරාජ්යවාදයේ නිහීනත්වය තේරුම් ගැනීමට ලංකාව ඉන්දියාව වැනි රටවල් ප්රමාණවත් නැත. ඒ සඳහා අප ඔවුන් අප්රිකාවට කළ දෙය තේරුම් ගත යුතුය. මිනිසා තමා වෙනුවෙන් සේවයේ යෙදෙන සතුන්ටවත් හිංසා කරන්නේ බැරිම තැනය. එහෙත් සුදු මිනිසා වහල් ක්රමය තුල අප්රිකානු ජනයාට යට කී තිරිසනුන්ටත් වැඩි හිංසාවන්ට භාජනය කළේය. ඒබ්රහම් ලින්කන් වහල් මෙහෙය නිම කිරීමෙන් අවසන් නොවුණු කලු ජාතිකයන්ගේ ගැටළු වෙනුවෙන් පෙනීසිටි ඉහළම මානව හිමිකම් ක්රියාධරයා මාටිං ලූතර් කිංග්ය. ඔහු සොයා ගිය ගමනක තතු මෙසේය.Free at Last....Free at last
විසල් බිම්කඩක පැතිරුණු මාටිං ලූතර් කිංග් කෞතුකාගාර පරිශ්රය හා ඔහුගේ ජීවිතයේ බොහෝ කටයුතුවලට සම්බන්ධ බිම් කඩෙහි සැරිසරා එතනින් නික්ම යාමට ආසන්නයේ මම රැඳී සිටින්නේ ඔහු සහ ඔහුගේ බිරිඳ Coretta Scott King (1927-2006) මිහිදන් කළ සොහොන අබියසය. නිල්පාටින් ඔප කළ ජලය පිරවූ තඩාගය රැළි නඟයි. සිහින් සංගීතයක් ද පසුබිමේ ශබ්ද විකාෂන යන්ත්රානුසාරයෙන් ඇසෙන ඔහුගේම දේශනය. 'අවසානයේ අප නිදහස් " යන්න ඔහුගේම හඬින් අසන්නට ලැබුණි.
කෞතුකාගාරය සහ උද්යානය ඇට්ලන්ටාහි 'ජාතික වනෝද්යාන සේවය' විසින් පරිපාලනය කරනු ලබන අතර අමුත්තන්ගේ මධ්යස්ථානයක් සහ කෞතුකාගාරයකින් සමන්විතය.
මාටින් ලූතර් කිංගේ ගමන් මග මෙම කෞතුකාගාරය මගින් මැනවින් විස්තර කරයි. අවිහිංසාවාදී සමාජ විපර්යාසක් සඳහා කිං මධ්යස්ථානයට කිංගේ සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන වන කොරෙටා ස්කොට් කිංගේ සුසාන භූමිය ඇතුළත් වේ.
"මට සිහිනයක් තිබේ" යනුවෙන් නම්කෙරුණු සිවිල් අයිතිවාසිකම් දිනාගැනීමේ අරගලයේ පෙළගැස්ම සටහන් කෙරෙන ප්රදර්ශනයකි. ජාත්යන්තර ලෝක සාම රෝස උද්යානය, සහ මොහාන්දාස් කේ. ගාන්ධි වෙත අනුස්මරණ උපහාර සඳහා වෙන්වුණු කොටසක් ද , සමාජීය කටයුතු සඳහා ක්රියා කළ නිර්භීත පුරෝගාමීන් සිහිපත් කරන "ජාත්යන්තර සිවිල් අයිතිවාසිකම් පාගමන" ද නිරූපිත කොටසක්ද ඇත.
මා දිගුවේලාවක් නැවතී සිටි ස්ථාන කිහිපයකි මේ.
1. සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්යාපාරයේ පා ගමන
2.ලූතර් කිං සිරබත් කෑ මැදිරියේ ප්රමාණයට තැනූ සිරමැදිරිය. එහි දොරටුව සැබෑ දොරටුවමය.
3. ලූතර් කිංගේ මෘත කලේ බරය රැගෙන ගිය ලී කරත්තය.
5.ලැබූ සම්මාන ආදිය
6 .මහත්මා ගාන්ධි සමග සමබන්ධතාව විදහා දැක්වෙන දෑ
7. ඔහුගේ ජීවිතය හා ක්රියාකාරිත්වයට අදාළ සවිස්තරාත්මක ඡායාරෑප හා සටහන්
8. ඔහු පැවැත්වූ දේශන
9. ඔහුගේ දේශපාලන ක්රියාකාරිත්වයට අදාළ චිත්රපට දර්ශන
10. ඔහුගේ හා බිරිඳගේ භෂ්මාවෂ්ස තැන්පත් කළ අලංකාර සොහොන
Wednesday, 1 May 2024
මහ ගොවියා ඔබය.
වලාකුළකුදු නොමැති අහසින්
වැසි වැටේ යයි සපථ කරමින්
කුඹුර පාළුව නොයන්නට
හැමදාම එය එළිපෙහෙළි කළ මිනිසා ඔබය.
නගුල හී විට හුරු කරවමින්
හී විටට නිසි මං කියා දුන්
'ගොවියා පුතු" යන අබිමන අප වෙත
ලබා දුන් මහ ගොවියා ඔබය.
දහස් දන නික්ම යද්දී
ඔබය ගොවියා නගුල අත් නොහැරි
වෙහෙසකර බවම උද්දාමයක් කරගත්
නිපුන ගොවියා ඔබය මා දුටු
අදත් ඔබ
රුහුණු රටේ , වැව් බැඳි රටේ හෝ අගනුවර
තරුණ ගොවි පුතුන් හා සම පෙලට
ජීවිතය සමරනු ඇත
අඩ සිය වසක් සැමරුවා සේ
'දිවි අරුත' මේ යැයි ලෝකයට පසක් කරමින්
-චන්ද්රරත්න බණ්ඩාර
Sunday, 28 April 2024
අවරගිර මුදුනින්- නිශ්ශංක දිද්දෙනිය
![]() |
අවරගිර මුදුනින්- නිශ්ශංක දිද්දෙනිය
මේ කැසට් පටය මවිසින් සිය වතාවක් පමණ අසා ඇතැයි සිතමි. එක්දහස් නවසිය අසූ ගණන්වල පමණ නිකුත් වූ මෙම කැසට් පටයේ අඩංගු ගීත ගැන ආචාරය සුනිල් විජේසිරිවර්ධන කළ විචාරය මට තවමත් මතකය. දිගාගේ හඬේ ඇති සුගායනීය බවෙහි විශිෂ්ඨත්වය ඔහු එහි සඳහන් කර තිබුණි. වසර හතළිහක් පමණ තිස්සේ මේ ගී මා පිනවා ඇත. සුනිල් ආරියරත්න විසින් රචිත මෙහි සඳහන් 'සීත ගඟුල වී කතරට ගැලුවාය" මා බොහෝ සේ කැමති මව් ගුණ ගීතයකි. දිගාට නිසි පදමාලාවක් තෝරා ගැනීමේ සාහිත්ය විඥානයත්, තනුව හා සංගීතය වටහා ගැනීමේ ස්වර ඥානයත් මනාව පිහිටා ඇත. සරච්චන්ද්රයන් බිහිකළ දක්ෂම සිසුවා ඔහු යයි මම සිතමි. එසේ වන කළ මේවා මෙසේ නොවී නම් තමා පුදුමය.
Tuesday, 2 April 2024
ඩෙර්සු උසාලා : අග්නිදිග සියැටල්
''මේ භූමිය අප ඔබට විකුණන්නේ නැත්නම් ඔබගේ සුදු මිනිසුන් ඔබගේ තුවක්කු අමෝරාගෙන පැමිණ අපගේ භූමිය උදුරා ගන්නා බව අපි දනිමු. නිල් අහසත්, පොළොවේ උණුසුමත් විකිණීම හෝ මිලදී ගැනීම හෝ සඳහා වූ ඔබගේ යෝජනාව අපට නුහුරුය.''
සියැටල් එසේ පවසන විට ඩෙර්ෂු තමාට මුදල් අවශ්ය නැති බවත් මුදල් වලින් තමාට කළ හැකි දෙයක් නැති බවත් පවසයි.
'' සුළගේ නැවුම් බව හෝ ජලයේ කාන්තිය අපට අයිති නොවේ නම්, ඒවා මිළ කිරීමට හෝ ඒවා මිලදී ගැනීමට ඔබට හෝ අපට හැකියාවක් නැත."
සියටැල් එසේ පවසද්දී ඩෙර්සු කපිතාන්ගේ නිවසට වතුර ගෙනවිත් විකුණන වතුරකාරයාට දොස් පවරන්නේ
''සොබාදහම නොමිලේ දෙන දෙය තමුසේ ඒවා විකුණන නම් නරක මිනිහෙක් " බව පවසමිනි.
සියටැල් ජනාදරයට පත්වෙන්නේ ඇමෙරිකාවේ උපන් නිසා ද? ධනවාදයට මෙන් ම එහි විරුද්ධාභාෂය ද ඇත්තේ ඇමෙරිකාවේ නිසා ද? ඇමරිකාව ලෝකය වන විට, ඉන් බැහැර ඉතිරි භූමිතලය ලෝකයනේ බැහැර කොටසක් වන නිසා ද?
ඩෙර්සු උසාලා, අකිරෝ කුරසෝවා විසින් එක්දහස් නවසිය හැත්තෑ තුනේ දී අධ්යක්ෂණය කළ චිත්රපටියකි. ඩෙර්සු, සියටැල් මෙන් ජන සමූහයක හෝ ගෝත්රයක නායකයා නොවේ. එහෙත් සමස්ත උසුරි වනගත කඳුකරයේ ම සොබා දහම විසින් පත් කළ භාරකරුවා වැන්න. ගහකොළ සතා සීපාවා සමඟ සහයෝගයෙන් දිවිසැරිය ගෙවන්නෙකි. ඩෙර්සු පිළිපදින්නේ තමා අයත් මිනිස් සමාජයේ ආචාර ධර්ම නොව, සොබා දහම විසින් ඔහුට දැන වූ හෝ කියාදුන් ආචාර ධර්මයන් ය.
"මෙහෙ ඔබට ඉඩක් නෑ. සමහර විට අනතුරක් වෙන්නත් පුළුවනි. ඒ හින්දා ඔබ මෙතනින් යන්න."
ව්යාඝ්රයාගෙන් ඉල්ලා සිටින විට සතා එතැනින් නික්මී වෙනතක යයි.
ගංගාව මහ පොළොව අපිරිසිදු කරන විට තරාතිරම හා අනෙකාගේ බලය නොතකා දොස් පවරයි.
Tuesday, 9 January 2024
ජගත්ලාගේ රහස් කියන කඳු සහ කාංසාව
රහස් කියන කඳු චිත්රපටයට පෙර මා නැරඹුවේ එකී චිත්රපටයේ කලා අධ්යක්ෂවරයා වූ ප්රදීප් චන්ද්රසිරිගේ Whispering Mountain නම් වූ චිත්ර ප්රදර්ශනයයි. රහස් කියන කඳු තේමා පාඨය වූ Whispering Mountain (වැළපෙන/කොඳුරන කඳු) නමින් වූ ඒ ප්රදර්ශනය නැරඹීම හා චිත්රයෙන් චිත්රය ගැන ප්රදීප්, ජගත් වීරසිංහ ආදීන් සමග වූ කතාබහ ඉනික්බිති චිත්රපටය නැරඹීම සඳහා වූ ප්රවේශ දොරටුවක් විය. එක් විචාරිකාවක් සඳහන් කර ඇති ආකාරයට රහස් කියන කඳු කෲර කාව්යයකි. රුසියානු යුක්රේන යුද්ධයේත්, ලෝකයේ ධනවාදී කඳවුරේ ආශිර්වාදයෙන් ගාසා තීරයේ ඊශ්රායල් ජාතිකවාදින් විසින් මරා දමන මිනිසුන්ගේත් දිනපතා මිනී ගණන් කරන වටපිටාවක රහස් කියන කඳු චිත්රපටය වනාහි අපේම පපුතලය මතම කෙරුණු හා එයම පුනරුච්චාරනය වීමට ඉඩ ඇති කෲර ඝාතන රංගයන් පිළිබඳ අපේ ඇස් කන් අරවයි.
1992 දී පමණ ජගත් වීරසිංහ සිය කාංසාව චිත්ර ප්රදර්ශනයෙන් චිත්ර කලාවේ හැරවුම් ලක්ෂ්යය සලකුණු කළා සේ ජගත් මනුවර්ණ ඊට වසර තිහකට පසුව සිංහල සිනමාවේ හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් සලකණු කරයි. දෙදෙනාම ජගත්ලා වීම කවර ලෙස තේරුම් ගන්නද? ස්වාභාවික නොවන සෑම මරණයකටම දේශපාලනයක් ඇත. ශ්රී ලංකා වාසී අපගේ ඝාතන සංස්කෘතියේ උච්චතමය කාලය අනුව වසර තිහකි. එයට මහා පරිමාණ සිවිල් යුද්ධ දෙකක් ඇතුළත් විය. 87-89 කාලයේ යුද්ධ දෙකම එකට සමපාත විය. මදි පාඩුවට මිනිසුන් මරන්නට අතිරේක ඉන්දීය හමුදාවෝ උතුරට පැමිණියහ. දකුණේ මදිපාඩුවට කහ බළල්ලූ, කළු බළල්ලූ ආදී පැරා මිලිටරි ලීග බිහි විය. අපේ ජාතිකත්වය ආගම ගලා ගියේ සමාජ අනුමැතියක් ද සහිත මේ ඝාතන අටල්ල තුළිනි. ඒ කුරිරු යුගය නිර්මාණයට පුරවැසි සමාජයක් ලෙස අපේ දායකත්වය දැන් අපට අමතක වී ඇත. ඒ අමතකය ප්රජාතන්ත්රවාදයේ ජනවරම විසින්ම විනාශකාරී පාලනයක් තෝරා ගැනීමට මේ වසර තිහ හතළිහ තිස්සේම අපව පෙළඹ වී ය.
ජගත් වීරසිංහගේ කාසංව ප්රදර්ශනයේ ඝාතකයා හා ගොදුර ලේ වැකි නිර්මිතයක් (කෲර කාව්යයක්* ලෙස චිත්ර කලා සමාජයේ නිම් වළල්ල පුළුල් කළේය. ඒ ජගත්මය පාසලේ ශිෂ්යයෙකු වූ ප්රදීප් චන්ද්රසිරි චිත්රපටයේ ආත්මයට මැදිහත්වීම දෛවෝපගතය.
මීට දශක දෙක හමාරකට පෙරාතුව ඝාතකයන් විසින් අතුරුදහන් කරන නිරපරාද දරුවෝ දහතුන් දෙනෙකු සොයමින් ඇඹිලිපිටියේ මාපියවරුන්ගේ සංවිධානය හමුවෙමින් ගත කළ අතීතය රහස් කියන කඳු බලන විට මට සිහිපත් විය. ඒ දෙමාපියන්ගේ ඉල්ලීම මත ඇඹිලිපිටියේත් කෝට්ටේ පාර්ලිමේන්තු පිවිසුම් දොරටුවේත් තැනවුන අහිංසකයන්ගේ ආරම දෙකින් ප්රධානතම එක වූ පාර්ලිමේන්තු පිවිසුම් දොරටුවේ ඉදිකළ ස්මාරකය සුනු විසුනු කොට ඒ මත්තේ තැණුනු විනෝද උයනකි.
මාගේ වැටහීම අනුව අහිංසකයන්ගේ ආරාමය විවෘත කරන්නට නියමිතව සිටියේ නුදුරු දිනෙක ලංකාවට පැමිණීමට නියමිතව සිටි නෙල්සන් මැන්ඩෙලා අතිනි. එහෙත් එළඹෙන ප්රාදේශීය සභා මැතිවරණයකට වාසි සහගත වන සේ ඊට පෙරාතුව එය විවෘත කළේ එකළ ආණ්ඩුවේ ඇමතිවරයෙකු වූ මහින්ද රාජපක්ෂ විසිනි. ඊට දශකයකට පසුව එය කඩා සුනු විසුණු කළේත් ඔහු පාලන සමයේ ඔහුගේම සොහොයුරාගේ අණ යටතේ මහින්ද රාජපක්ෂගේම අනුමැතියෙනි.
මේ සිදුවීම වනාහී කෲර රංගයක අනුපාන නොවේද? රහස් කියන කඳු සිනමා කෘතියේ සරත් කොතලාවල රංග නිරූපණය මට මතකයට නැගෙන්නේ දරුවන් දහතුන් දෙනාගේ ඝාතක හමුදා වෘත්තිකයන් අතර ඔවුන්ට උඩගෙඩි දුන් ඇඹිලිපිටිය විදුහලේ විදුහල්පතිවරයාය. ජාතික ඇඳුම් ඇඟලා ගුරු වෘත්තියේ නියැලූන ඔහුට ඝාතක සහායකයෙකු (මකරාක්ෂයෙකු) වීම කවර තරම් සරල කාරණයක් වී ද?
ධර්මසේන පතිරාජ අහස්ගව්ව චිත්රපටය තැනීම ප්රවීණ චිත්රපට විචාරක එල්. ඕ.ඩී සිල්වා හැඳින්වූයේ සිනමා කැමරාව පවුලෙන් පිටතට රැුගෙන ගිය පළමු චිත්රපටය ලෙසයි. රහස් කියන කඳු පතිරාජ හෙළිකර දුන් විප්ලවිය මාවතේ අග්රතම ඵලය ලෙස මම විශ්වාස කරමි.
නාමල් ජයසිංහ හා ජගත් මනුවර්ණ දෙදෙනා ලියූ තිරපිටපත කියවීමට මහත් ආශාවක් මට තිබේ. තිරනාටකයට නිමැවුම්කරුවන්ගේ පුරවැසිමය පසුතැවිල්ල හා මේ ඝාතන සංස්කෘතියෙන් විමුක්තිය ලැබීමට ඔවුනට ඇති අභිලාෂය විසින් කඳුවලට, මිනී නහවන වතුරට, නිහඬ බවට ආදී සජීවි අජීවී දේවලට හා සිදුවීම් අතර අන්තරයන්ට පවා ප්රාණය කවා ඇත. දේශපාලනික චිත්රපටයක් වශයෙන් පමණක් නොව කලාකෘතියක් වශයෙන් මා අගයන උසස්ම දෙයක් මෙහි ඇත. ඇරඹුමක් හා අවසානයක් නැති මේ සිනමාපටය තමන්ගේ අත්දැකීම් හා සංවේදනා ඇසුරෙන් රසිකයාටද පරිකල්පනය කර ගැනීමට තබා ඇති ඉඩ හසරයි ඒ. එය එලෙස කියවා ගනිමින් සිටින බව පසුගිය කාලයේ රසික සමාජය ඇසුරු කිරීමෙන් මට දැනගත හැකි විය.
මට 87-89 කාලය මතකය. සන්නද්ධ දෙපිරිසකට මැදිවෙමින් හා මරණයට සමීප අවස්ථා මග හරිමින් ගෙවූ ඒ ජීවිතයට වර්ණයක් තිබිණි. ආර්ද්රතාවයක් තිබිණි. එකල්හි හිරු ද විවර වීමට බියෙන් මෙන් අඳුරු වලාකුළුවලට මුවාවී සිය මෙහෙවර ඉටු කළේය. සිනා පොදක් නැති මුහුණු එහෙ මෙහෙ යනු එනු දුටුවෙමු. බෝධි වෘක්ෂයන් අතර මහජන රැුස්වීමකට මෙන් මිනිසුන් පැන් කලගෙඩි සහිතව වෙලාවක් අවේලාවක් නැතිව රැුස් කෑහ. වගේ වගක් නැති රහස් කියන කඳු හි භික්ෂුව මෙන් භික්ෂුහු කරුමයට සියල්ල බැර කරමින් වින්දිතයන් මෝහනයට පත් කළෝය.
දායකයන්ගේ, ජාවාරම්කාරයන්ගේ හා තමාගේමත් යටි මඩිගහ ගත්තවුන්ගේ ධනයෙන්, අනාගතයටත් ඉඩ තබා ඉදිවන විහාර ගොඩනැගිල්ලේ සැටලිම භික්ෂුව තරම්ම ප්රබල චරිතයකි. ආගම වනාහි ශිෂ්ටාචාරමය සොයා ගැනීමකි. එයට දේශපාලනයට මෙන්ම මූලධර්ම ඇත. රහස් කියන කඳු අතර දේශපාලනය මෙන්ම ආගමද පිරිහෙලී ඇත. ඇවිලෙන සැටලිම දෙපැත්තේ මූලධර්ම පිරිහුනු ආගමත් (තරුණ භික්ෂුව) මූලධාර්මික ආගමත් (වයස්ගත භික්ෂුවත්* සිටී. ආගමේ මූලධර්ම රැුකීමට බැරිව පරමාර්ත අහිමිවීමේ ශෝකයෙන් පෙලෙන වයස්ගත භික්ෂුව මානසික රෝගියෙකු ලෙස හංවඩු ගසා ඇත.
නිල හමුදා නායකයෙකුගේ මෙහෙයවීම යටතේ කි්රයාත්මක පැරා මිලිටරි ලීගයක් විය හැකි ඝාතන කඳවුර ලංකාවේ සමාජ දේශපාලන දේහයේම සංකේතයකි. හෘද සාක්ෂිය පුංචි කරගත් කඳවුරු නායකයා සිය යුක්තිය පිළිබඳ අදහස මතුපිටට කැඳවන්නේ ද ඝාතනයේම සහායටය. ඔහු වනාහි පුංචි ලංකාවක බහුරූපි වෙස් ගතහැකි නායකයෙකි. එහි මහා පරිමාණය වනාහි ලංකාවමය. එහි නායකයන්මය.
මම නැවත ආපස්සට යමි. ජගත් වීරසිංහගේ කාංසාව චිත්ර ප්රදර්ශනය හා ප්රදීප් චන්ද්රසිරිගේ උයසිචැරසබට ඵදමබඒසබ යන තිස් වසරක කාලාන්තරයක් තුළ බිහිවුණු චිත්ර ප්රදර්ශන දෙකම අත් නොහැර යන ඝාතන සංස්කෘතියක කාංසාව කියාපායි. කාංසාවේ එක ස්වරූපයක් නම් නැවතත් එය ආපසු ඒ යැයි යන බලාපොරොත්තුවයි. අපි වනාහි කාංසාවක් නඩත්තු කරමින් සිටින ජාතියකි. මේ චිත්ර ප්රදර්ශන දෙකත් රහස් කියන කඳු චිත්රපටයත් එකම මූලයක් දරන්නේය. ප්රදීප්ගේ කඳු සමස්තය පුරා රක්ත වර්ණ රුධිර නාලිකා දිවෙන්නේය.
වැඩිහිටි අපගේ ඝාතන මතකයන් එයට අනුගත වීම විසින්ම අමතක කර දමා ඇත්තෙමු. එහෙව් සමාජ අවකාශයක අපගේ පසු පරම්පරාවන්ට අයත් මේ තරුණ නිර්මාණකරුවන් අතින් ලේ ,කිරි,වතුර ඕනෑම එකක් උඩින් ගැලූවත් අකම්පිතව සිටින අපගේ වැඩිහිටි කළුගල රිදවා ඇත. අනාගතයේ වෙනසක් වීමට නියමිතව තිබියදීත් එසේ නොවන්නේ නම් එසේ වන්නේ කලාකෘතිවලින්වත් රිදවන්නට බැරි මේ වැඩිහිටි කළුගල් නිසාමය.
රහස් කියන කඳු ශී්ර ලාංකික ජාතියේ හෘද සාක්ෂියට අමතා ඇත. සාමාන්යයෙන් විදේශයක පදිංචියට ගිය කළ හෘද සාක්ෂිය ඇහැරෙන්නේය. ඕස්ටේ්රලියාවේදී රහස් කියන කඳු සාර්ථක වන්නේ ඒ ඇහැරුණු හෘද සාක්ෂිය කවරාකාරදැයි පහදා දෙන හෙයිනි.
රහස් කියන කඳු පුළුල් අර්ථයෙන්ම දේශපාලන චිත්රපටයකි. එය ප්රදර්ශනය වන්නේ දේශපාලනික වශයෙන් ඓතිහාසික අරුතින්ම අවදි වූ සමාජයකය. අරගලය යනු ඒ අවදිවීමේ වර්ණවත් නිරූපණයයි. එය ප්රංශ විප්ලවයට හා 1917 විප්ලවයට පාර කැපූ අසාර්ථක 1905 රුසියානු කැරැුල්ලට සමගාමීය. එය ජාතිවාදය වෙනුවට නිර්ජාතිවාදය සමාජ ගත කළේය. සාම නාශක භික්ෂුව පන්සලේ ඇතුළු ගුහාවට දැක්කූහ. දේශපාලකයන්ගේ රැුස් වළල්ල සැලකිය යුතු මට්ටමකින් අහිමි කළේය. එවැනි වර්ණවත් පරිසරයක රහස් කියන කඳු පැමිණීම හා එය සාර්ථකවීම වනාහී අරගලයේ රැුස් දසත තවමත් ආලෝක කරන්නේය යන්නට ජීවමාන සාක්ෂියකි.
චන්ද්රරත්න බණ්ඩාර
(මෙම ලිපිය මුල්වරට පළවූයේ 2024 ජනවාරි 07 අනිද්දා පත්රයේය.)
















