'ප්‍රේමානිශංස' ඔබට ජන්ම දින තිළිණයක් වේවා!

 "යම් තැනෙක,

බිතු සිතුවමක් පතුරු ගලවා වැටේ ද,

යම් තැනෙක,

 ‍සිත්තමක අවසාන ජීවය නැතිව යනතුරු

එහි ශෝභාව අඩු වී යයි ද,

එහෙත් ඒ හැම මොහොතක ම

පීඩා විඳින්නෙක් ඇත.

ඔහුගේ පැතුම,

සෑම කැබැල්ලක් ම

බිත්තියෙහි යළි අලවා සිටුවා

සෑම වර්ණයක් ම

බදාමයෙන් නොගැලවේවා කියායි.

බූරුවෙකුගේ පා පහරින් මැරී යන සිංහයෙකු පරිද්දෙන්

එහි සිටින්නේ

පුරාණ කලා විශාරදයෙකුගේ 

දැදුරු වූ උදාර ආත්මයයි."

     දෙගල්දොරුව විහාරයේ සිතුවම් ප්‍රතිසංස්කරණ ශිල්පියෙකුගේ නොසැලකිල්ල ගැන ඉහළ නිලධාරියෙකුට ආනන්ද කුමාරස්වාමි විසින් කළ පැමිණිල්ලේ කොටසක පරිවර්තනයකි ඉහතින් දැක්වෙන්නේ......

වීර වික්‍රමාන්විත ඔබේ වීර චාරිකාව,දෙගල්දොරුව ආස්‍රිත අපේ ගම් පියසවල් සිසාරා කෙරුණකි. ඔබ මට ආවේශ වූයේ කවදා දැ යි මට මතක් කළ හැකිය. ඒ ' උඩරට ප්‍රධානීන්ට විවෘත ලිපියක්' මැයෙන් වූ ලිපිය කියවූ දා සිටය. ඒ කුමාර දිෂ්ඨිය මගේ සාහිත්‍ය හා අධ්‍යාපනික ජීවිතය කැළැඹීය. අසූ ගණන්වල ඔබේ ලේ නෑකම් සහිත මී මිනිපිරියක් අපේ සේ්වාස්ථානයට එංගලන්තයේ සිට ඉගිල්ලී ආවාය. සමසක් පමණ කෙටි කාලයක් අප සියල්ල වෙත සුන්දර මතක රැසක් ඉතිරි කරමින් ආපසු කොහේදෝ ඉගිල්ලී ගියාය.

'ප්‍රේමානිශංස' හි 'නිරූ' නිරූපනයට ඇගේ ගති ලක්ෂණ ද මවෙත තරමක් බලපෑවේය.

ආනන්ද කුමාරස්වාමි නැමැති ඔබ ගැන මට විශේෂයෙන් කියා දුන් කෙනෙක් නැත. එහෙත් ඔබ මගේ ලෝකයේ සදා ආලෝකිත පහන් ටැඹකි. ඒ ආලෝකය 'ප්‍රේමානිශංස' ලිවීමට මවෙත ආවේෂය සැපයී ය.

අද ඔබගේ 145 වන ජන්ම දිනයයි. 'ප්‍රේමානිශංස' ඔබට ජන්ම දින තිළිණයක් වේවා!

උදම් රළ

 

හැම අඳුරක් ම

ආලෝකයක් වුණු කාලයක්

සඳ හිරු නොපායන මුත් 

ආලෝකය පිරී ඉතිරුණු කාලයක්

සඳවත නිදි ගන්නා පැයේ දී

ඔබ මුදුන් වී අහස් කුසට

පාළොස්වක සඳක් සේ පෑයූ අයුරු මගෙ ලොවට,

අනන්තව අහස් කුස විසුළ තරු

ඕපාදූප නොසොයන්නට

නොමග යවා නිදි ගන්වා

ඔබ සඳ රැස් දහරක් සේ එවූ

සුසුම් රැළි දිය වී 

දිය කඳුරක් වී

ඒ දිය කඳුර -ඇලක් දොලක්, ගඟක් සමුදුරක් වී

කෙලවර මා වෙළාගත් 

සුනාමියක් (උදම් රළ පහරක්) මැවූ හැටි

මා ඉන් හෙම්බත් වූ හැටි

ඔබ නොනවත්වා මා වෙළා ගත් හැටි

ඒ වියරුව සඟවා සුපුරුදු ලයාන්විත සිනාව පෑ හැටි

ඒ උදම් රළ පහරට ඉඩ දී 

කැමැත්තෙන් එයට බිලි වූ හැටි

සැමරුම් නැති ඒ සුනාමියට

දැන් වසර ........

දැවැන්ත පරමාදර්ශී සිහිනයක් පසුපස හඹාගිය දැවැන්ත මිනිසා: ඔහු මගේ ලෝකයේ දැවැන්ත වීරයෙක්

        මා ලද ජීවිත භාග්‍යයන් අතර ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලනයට යම් කලකටවත් ජීවිතය මුසු කිරීමට හැකිවීම එකකි. මට දේශපාලන වක්තෘවරු මුණගැසුණේ මාක්ස්වාදයේ එකී ධාරාව තුළිනි. ඉන් එක් අයෙක් සිය පරමාදර්ශී දිවිසැරිය ඊයේ නිමකළේය. ඒ සදාදරණීය විජේ ඩයස් සහෝදරයාය. 

    ඔහුගේ රළු පරළු බව තුලින් මතුවූ පැහැබර බව මතුවූයේ සාරදර්ශී සිය සිහිනය යථාර්ථයක් කරගතහැකියයි සිතූ නිසා විය හැකිය. පියසීලි සහ විජේ ඩයස් යුවල වනාහි අනෙකුන්ගේ සිත් පහන් කරවන තරම් ආනුභාව සම්පන්න එකතුවීමකි.

     හෘද සාක්ෂිය ඒ හැටියටම ප්‍රකාශ කරමින් කෙනෙකුට පුළුල් සමාජ අවකාශයක පැවතිය නොහැකිය. එහෙත් සමාන හෘද සාක්ෂියක් ඇත්තවුන්ගේ සාමූහිකයක් තනා ගනිමින් නිරුපද්‍රිතව සිය හෘද සාක්ෂිය අවදි කළ හැකිය. විප්ලවවාදී කොමියුනිස්ට් සංගමය (දැන් සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය ) එවැන්නකි. බුදුන්ගේ සංඝ සමාජය ද එවැන්නකි.

      විජේ ඩයස් මා අවසන් වරට දුටු ආශ්වාදනීය ම මාක්ස්වාදී කතිකයාය. සිය දැනුම සම්භාරයට යට නොවුණු සිය කටවහර (උදා: කම්මුතුයි වැනි) සිය කතිකත්වය වඩාත් ආකර්ශණීය කළේය. මා දන්නා තරමින් ට්‍රොට්ස්කිවාදය හා ස්ටැලින්වාදය අතර වෙනස තේරුම් යන ආකාරයට කියා දුන් බලගතුම කතිකයා ඔහුය.

      අපේ යොවුන් විය හා තරුණ විය අර්ථ පූර්ණ කළ දැවැන්තයින් අතර විජේ ඩයස් ඉදිරියෙන් ම සිටී. ඔහු සිය ව්‍යාපාරය වෙනුවෙන් සිතාගන්නට බැරි තරම් ජීවිත පරිත්‍යාගයන් කළේය. දරුවන්ට අප කියා දිය යුත්තේ මෙවැනි මිනිසුන්ගේ පරිත්‍යාගයන්ගෙන් පිරුණු  ජීවිත ගැනයි.

ප්‍රිය සහෝදරය ඔබට සුබගමන්!

 

මග අයුරු දෙස ආපසු හැරී බලමි.

 

'මගිය,

ඔබ එළඹ සිටි සිහියෙන් දැ යි 

විමසිලිමත් වෙන්න.'

වහන්ස,

මා මෙහෙයවූ උතුම් ම දම් පදය එයයි..

එය එසේ නොවී නම් 

මා සුන්බත් වී බොහෝ කල් ය.

සමිඳ, මා ඔබ දකින්නේ,

'උසය. හීන්දෑරිය,නොසැලෙන සේක.

අල්ප වූ ආහාර ඇති සේක, කිසි දෙයක නො ඇලෙති, වන වැද බවුන් වඩති, ලොබලිය ලියලවන වස්තූන්හි අපේක්ෂා හැරපියා සිංහයෙතු මෙන් හුදකලාව හැසිරෙති.' ‍

                       (සුත්තනිපාත)

 ලෙසිනි. 

දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණ අතරින් නොවෙමි.

උත්පත්තියෙන් ම මට ලැබුණු දායාදය ඔබ වහන්සේ ය. 

ඔබ වහන්සේගේ දහමය.

මේ ජීවන ගමන් මගේ පිටමං නොකළ අතළොස්ස අතර

ඔබ වහන්සේ ඉහළින් ම වැඩ වාසය කරයි.

-චන්ද්‍රරත්න බණ්ඩාර

නොසරුප් සිතුවිලි 1

 

''ජීවිතය අවාරයේ පලගත් රස පලතුරක් වැන්න. නොකල්හි පල ගැනීම නිසා අව්ව වැස්සෙනුත් වෙනත් පරිසර සාධක වලිනුත් කරදර සිදුවේ. ඇස ගැසෙන උන්ගෙන් බේරී සිටීමට සිදුවේ. මම මතකයට ආ ළඟම මිතුරන් දහ දෙනෙකුගේ ජීවිත තතු විමංසනය කළෙමි. ඔවුන් මරණය දක්වාම විඳවන කුමක් හෝ ගැටළුවකින් පීඩා විඳියි. කිසියම් ශරීරාබාධයක්, දරුවෙකුගේ හෝ එවැනි සමීපතමයෙකුගේ ගැටළුවක්, දිළිඳුකම වැනි සමාජයීය හේතුවක් අධ්‍යාපනයේ අඩුවක්, විවාහයේ අර්බුදයක් හෝ මොකක් හෝ දෙයකින් පීඩා විඳියි. ආගම් ශාස්තෘවරුන් කළේ මේ පීඩිත මනුෂ්‍යයාට යම් ඉමක් නිර්මාණය කරමින් එතනින් එහාට මෙකී පීඩාවන්ගෙන් තොර ලෝකයක් නිර්මාණය කිරීමයි. එය  කිසිදු භෞතිකවාදියෙකුට කළ නොහැකි වික්‍රමයකි.''

ජීවිතය යනු නිර්වචන විරහිත වෙන දෙයක්.

 

දුරාතීතේ එක් සමයක

නොසන්සුන් මිනිස් හදක

දරා ගන්නට බැරි තරම් වෙහෙස

මම තවම සමරමි.

කෙසේ ගොඩ වී ද ඒ නිම්නයෙන්

මේ නිම්නයට

මෙනෙහි කරමින් නිස්කලංක රාත්‍රීවල.

ඒ යොවුන් සන්නාහය පැළඳගෙන

නැවත යන විට

ඒ රුදුරු බිම් කඩට

එතැන මා පෙර නුදුටු අරුමැසි මල් පිපී ඇත.

ඔබ කැමති සුවඳ හමමින්.

එදා මා පෙලූ වෙහෙසකර මුහුණුවර වෙනුවට

සීතල හදකින් ගලා එන

ලතෙත් බව පිරි මුහුණුවරකි එය.

එදා රතු පාටට තිත් වැටී දිදුල ඒ

රෝගී සඳ පලුව

සුපුරුදු චමත්කාරයටත් වැඩි දෙයක් වගුරුවමින්

පුරා සඳ සේ පැමිණ සිටියා සමීපයටම.

-චන්ද්‍රරත්න බණ්ඩාර

මකුලොලුව මෙහෙවර

 

ඩබ්ලිව්.බී. මකුලොලුව මහතාගේ ශත සාංවත්සරික උපන්දිනය අදට(2022 සැප්තැම්බර් 17) දිනට යෙදී ඇත. සැබෑ දේශමාමකත්වයක් පිළිබඳ පූර්ණ අත්පොතක් බඳු ඔහුගේ දිවිසැරිය නුවණැසින් විමසීම සකලාංගයන්ගෙන්ම විනාෂයේ මුව දොරට පැමිණ ඇති අද දවසේ ඉතා වැදගත් යයි මම සිතමි. අම්මාගේ හඬින්ම නෙලුම් කවි අසන්නට පුලුවන් වූ , ගෙයි ඉදිරිපිට රජමහා වෙහෙරේ වාර්ෂික සූවිසි විවරණ පුජාවේ නර්තන ගායන ලීලා දවස් හතක් පුරා වාර්ෂිකව රසවිඳි මට ජන සංගීතයේ සම්භාව්‍ය මුහුණුවර මුණ ගැසෙන්නේ ගුවන්විදුලියේ මියැසිය හා සී.ද එස්.කුලතිලක වැනි බහුශ්‍රෘතයන්ගේ වැඩ සටහන් ඔස්සේය. පසුකාලීනව මකුලොලුව ශූරීන්ගේ දෙපානෝ යූ ටියුබ් පිටපතක් බැලූවිට එහි ගැබ් වූ සංගීත හා නර්තන සංකලනයෙන් පමණක් නොව එහි අන්තර්ගතය හෙබියාවූ මානව සංහිඳියාවෙන් මම විශ්මයට පත්වීමි. පළමුවරට මකුලොලුව ශූරීන්ගේ දිවිසැරිය හා මෙහෙවර පිළිබඳ මා දැන ගත්තේ මගේ දීර්ඝකාලීන කොළඹ නවාතැන වූ පියසේන ගුණතිලක නිවසට පැමිණි සෝමබන්ධු රවිබන්ධු විද්‍යාපති පියපුතුන්, චිත්‍රසේන, චන්ද්‍ර ගුණසේකර, පියසේන ද කොස්තා, උපාලි වනසිංහ , දයා රණවීර , දයානන්ද ගුණවර්ධන ආදී මහා මිනිසුන් ඇසුරෙනි. එදා මං ඒ හෘදයංගම සම්භාෂණ අසා සිටි ශ්‍රාවකයෙකු පමණක් වීමි. සැබැවින්ම මගේ ළමා වියේ ජන ගී හා ජන රංගය පිළිබඳ අත්දැකීම නව ඉසව්වක් වෙත මගේ රසඥතාවය නංවාලීමට මෙම සම්භාෂණ බෙහෙවින් වැදගත් විය. මකුලොලුව මෙහෙවර පසුකාලීනව නව පරම්පරාවන්ට නොපැවරීම අපේ සංස්කෘතික අබ්බගාත බවේ එක් හේතු කාරකයකි. මකුලොලුව මෙහෙවරෙහි දැවැන්ත සහායකයෙකු වූ රෝහණ බැද්දගේ වියත්මග රැස්වීමක තම අගනා ගීතයක් විරුද්ධ දේශපාලන චරිතවලට එරෙහි වචන එකතු කොට හාස්‍යය සඳහා ගයද්දී මට සිතුනේ පිළිසරණක් නැති මකුලොලුව මෙහෙවර රජ ඇඳුම් පිටින්ම අසරණව සිටින අයුරකි. ප්‍රබල කලාත්මක දැනුම පිටුපස ප්‍රබල පෞරුෂයක් තිබුණහොත් පමණක් ඔහු කරන කාර්්‍යය සාර්ථක ඉමක් කරා ගෙන ගිය හැකිය. අනෙකුත් ජන සංගීත පර්යේෂකයන් අබිබවා මකුලොලුව මෙහෙවර කැපී පෙනෙන්නේ එහෙයිනි. ඔහු ජන සංගීතය විෂයෙහි පමණක් නොව අනෙකුන් කලාවන් පිළිබඳ බහු පාර්ශ්වීය දැනුමකින් හෙබියේ විය. ඔහු ඉංග්‍රීසි ඇතුලු ඉන්දියානු භාෂා කිහිපයක් දැන සිටියේය. රාගධාරි සංගීතය රබීන්ද්‍ර සංගීතය, කථකලි හා මනිපුරි නර්ථනය හා එස්රාජ් හා සිතාර් වාදනය එතුමන් ශාන්ති නිකේතනයෙන් උගත්තේය. ඒ රංගම ගුණමලා හා නිත්තවෙල ගුණයාගෙන් උගත් සිංහල පාරම්පරික නර්තනයට අමතරවය. ඔහු විසින් පරිපාලකයෙකු ලෙස ජන සංගීතය හා ජන නර්තනය මෙරටෙහි ව්‍යාප්ත කිරීමට දරන ලද වෙහෙස සුළුපටු නොවේ. එදා මෙදා තුර ජන ගි ය පිළබඳ ව ලියවුණු විශිෂ්ටම හා පුරෝගාමී පර්යේෂණ කෘතිය මකුලොලුව මහතා විසින් ලියන ලද 'හෙළ ගී මග' යයි මම විශ්වාෂ කරමි. මකුලොලුව මහතාගේ ජන්ම ශත සංවත්සරය එළඹෙන්නේ ජාතික යයි කියන සෑම දෙයමත්, විශේෂයෙන් එහි අශ්පර්ෂණීය උරුමයන් විකාරයට පත් කිරීම මගිනුත් විනාෂ වූ අවධියකය. දේශීයත්වයට හා ජාතිකත්වයට දරා ගත නොහැකි තරම් 'ජාතික චින්තනය' වැනි න්‍යායන් ගොඩ නැගීම මගින් එයට උරුම සරලත්වය පිටමං කෙරිණි. මකුලොලුව, සරච්චන්ද්‍ර දයානන්ද ගුණවර්ධන ආදීන් විසින් මහජන සම්ප්‍රදාය තුල තිබුණු යම් දෙයක් කලාත්මක හා සංස්කෘතික අරුතකින් මතු කොට ජන ගීය, ජන සංගීතය ,ජන කලාවන් ආදි වශයෙන් පොදු කලාත්මක නිර්මාණ වේදය තුලට ඇතුලත් කෙරිණි. ඒ සරල එහෙත් ජනවිඥානය අරා සිටි ජන කලාවන්ට ජාතිවාදයේ කටුවක් සවි කිරීම මගින් ඒ කටුව තුල හිරවී හුස්ම පොදක් නැතිව ඒවා මියෑදෙමින් තිබේ. එයට හුස්ම පොදක් දිය හැකි මකුලොලුව වැනි වෙදදුරන් අද නැත. අද අපේ ගම්වල ජන කලාවන්ට අයත් කිසිවක් සජීවීව නැත. ගුවන් විදුලිලිය වැනි තැන්වලවත් ඒ ගැන උනන්දුවක් නැත. ජාතික උරැමයන් රකිනවා යැයි කියන ඇත්තෝ රජගෙදර අවට සැරිසරති.