Saturday, 20 October 2018

තනි මිනිහෙකුට වුවද ඉතිහාසය වෙනස් කළ හැකිය.

ගම්උදා භූමියක ගී ගයමින් සිටි අවස්ථාවක ජෝතිපාල මිය ගියේය. ඒ වන විට ප්‍රබුද්ධ ලෙස හැඳින්වුණු සමාජයේ අධිපති තීරුව විසින් ජෝතිපාල වැදගත් කලාත්මක සමාජයන් වෙත වැද්ද නොගත යුතු කෙනෙකු යයි මතයක් තිබිණි. 1980 දී පමණ නුවර බෝගම්බර පිටියේ පැවති ඇසළ මේලා සැණකෙළියේදී ජෝතිපාල ගී ගායනා කරන්නට පැමිණි විට නරඹන්නන් අතර සිටි පිරිස් නොනවත්වා ඔහුට හූ කියූ අයුරු මට තවමත් මතක තියේ. අප වුවද එකළ අපේ මතාන්තර අනුව ඒ 'හූව' අනුමත කළා විය හැකිය. නමුත් ජෝතිගේ මරණය, අප අයත් නොවූ ඔහුගේ විශාල ශ්‍රාවක සමාජයට දැවැන්ත ශෝකයක් ගෙන දුන්නේය.
මීටත් ටික කලකට පසුව දිවයින පුවත්පතට 'ඇද වැටුණු සංස්කෘතික බල කණුව' මැයෙන් ආචාර්ය සරත් අමුණුගම ලිපියක් ලිවීය. ප්‍රබුද්ධ යයි හැඳින්වුණු  සමාජයෙන් පළමුවරට ජෝතිපාල ඇගයුනේද, ඔහුගේ බලවත් සමාජ නියෝජනය ගැන ධනාත්මකව බැලුවේද ඒ ලිපියෙන් පසුවය. ආචාර්ය ජයදේව උයන්ගොඩද ඒ මතයට සහාය දක්වමින් දිවයිනටම දෙවන ලිපියක් ලිවීය.
කොටින්ම ආචාර්ය අමුණුගමයන්ගේ බලවත් ලිපිය කලාවේ ප්‍රබුද්ධ/පීචං බෙදීම්වල මායිම් ඉර නැවත ප්‍රශ්න කරන තැනට සමාජයම පත් කළේය. ජෝති නැවත සොයා යාමේ ගමනට කේමදාස මාස්ටර්ද එක් විය. කේමදාසයන්ගේ ප්‍රසංගවල නිදර්ශන ගායනා සඳහා ජෝති මෙන් ගී ගායනා කළ හැකි අනුර එදිරිසිංහ නම් අපූරු තරුණයෙකු  සොායා ගත්තේය.
ජෝතිපාල මැනවින් අවබෝධ කර නොගත් සමාජ බන්ධනයේ කඩ ඇණය ගැලවූයේ ආචාර්ය අමුණුගමයන්ය. එතැන් සිට වසර හතළිහක පමණ කාලයක් තිස්සේ ජෝතිපාල යශෝරාවය සමාජයේ ස්ථාවර දෙයක් බවට පත් විය. මේ මහා වික්‍රමය කළ තනි මිනිසා ආචාර්ය සරත් අමුණුගමය.

Sunday, 14 October 2018

Frantz









Ernst Lubitsch  ගේ Broken Lullaby නවකතාව ඇසුරින් Francois Ozon ප‍්‍රංශ හා ජර්මන් භාෂාවලින් නිමැවී ඇති Frantz  චිත‍්‍රපටය යුද  වින්දිත සිනමාවේ අග‍්‍රගණ්‍ය ඵලයක් විය හැකි, කලාත්මක බවේ සීමාවන්ට අපූරුවට ළඟාවෙන, මනුෂ්‍යත්වයේ ආලෝකය තව තවත් දල්වාලන සැබෑම කලාකෘතියක් ලෙස Frantz  මගේ පිළිගැනීමය.
ඈන් පළමුවන ලෝක යුද්ධයේදී මරණයට පත්වූ Frantz නම් වූ සිය පෙම්වතා අහිමිවීමේ වියෝ දුකින් පෙළෙන යෞවනියකි. ඈ ජර්මානු ජාතියට අයත් ය. ජර්මානු ජාතික වෛද්‍යවරයකු වූ මාමා සහ නැන්දණිය සමග වෙසෙන ඈ හැකි සෑම අවස්ථාවක ම සිය පෙම්වතාගේ යැයි සිතන සොහොන් බිම වෙත ගොස් මල් කළඹ තබයි. වෛද්‍යවරයෙකු වුවද ප‍්‍රංශ රෝගීන්ට ප‍්‍රතිකාර නොකිරීමේ ප‍්‍රතිපත්තියක සිටින්නේ තම පුතා මරා දැමූ ජාතියට දක්වන වෛරයක් වශයෙනි.
යම් දිනක තම පෙම්වතාගේ සොහොන් බිමට මල් කළඹක් තැබීමට යන ඇන්ට අමුත්තකු පැමිණ එම සොහොනටම මල් කළඹක් තබා යන අයුරු දක්නට ලැබේ. ඒ ප‍්‍රාන්ට්ස්ගේ (ඈන්ගේ මියගිය පෙම්වතා) හිත මිතුරකු ලෙස පෙනී සිටින ප‍්‍රංශ ජාතික සොල්දාදුවකු වූ ඇන්ඩි‍්‍රියාන් ය. ඔහු ප‍්‍රාන්ටාස්ගේ දෙමාපියන් ද හමුව තමා ප‍්‍රාන්ටාස්ගේ මිතුරකු ලෙස පෙනී සිටී. එහෙත් පසුව ඈන් හා ඇත්ත හෙළි කරන ඇන්ඩි‍්‍රියාන් තමා අතින් ප‍්‍රාන්ට්ස් මියගිය බව පවසයි. ඒ මරණය නිරපරාද මරණයක් බව තේරුම් ගන්නා ඇන්ඩි‍්‍රියාන්  ඒ සමගම ඈන්ට ප‍්‍රාන්ට්ස් විසින් ලියා තැබූ ලිපියක් ද හමුවේ. එයින් වඩාත් කම්පනයට පත්වන ඇන්ඩ‍්‍රියාන් සියල්ලන්ගෙන් සමාව ගැනීමේ අටියෙනි  මෙහි පැමිණ ඇත්තේ.
සිය පුත‍්‍රයාගේ වියෝවෙන් දුක්වන ප‍්‍රාන්ට්ස්ගේ දෙමාපියන් මිතුරු වෙසින් පෙනී සිටින ඇන්ඩි‍්‍රියාන්ගෙන්  සැනසෙන බව දකින ඈන් ඒ සතුට විනාශ කිරීමට අකමැතිවේ. එහෙත් තම පෙම්වතා මරා දැමුවේ ඇන්ඩි‍්‍රියාන් යයි  නොකියා සිටීමට ද අමාරු ය. එහෙයින් ඒ රහස තමා සමගම වලලා දැමිය යුතු යයි සිතා ඇය සියදිවි නසා ගැනීමට ද තැත් කරයි. එහෙත් කිසිවකු ඇය බේරා ගනී. අනතුරුව ප‍්‍රාන්ට්ස්ගේ දෙමාපියන්ගේ සංතෝෂය වෙනුවෙන් ඇය ඇන්ඩි‍්‍රියානා  සමග විවාහ වීමට ද එකඟ වේ.
 Frantz ආත්ම පරිත්‍යාගයන්ගේ වටිනාකම් පිළිබඳව හොඳම උදාහරණ ගණනාවක් කැටි කරන කලා කෘතියකි. පසුතැවීම ජීවිතයේ වෛරය තුරන් කරයි. මනුෂ්‍යයන් අතර නිරර්ථක වර්ගවාදය  අභිබවා කරුණා ආලෝකයේ අගය අපේ ආත්මයන් තුළට ම ඇතුළු කරයි. ඒක රේඛීය නොවන එහෙත් තර්කානුකූල පෙල ගැසීම් සහිත මනුෂ්‍ය ජීවිතය එකිනෙකාට දයාව දැක්වීම හරහා කෙතරම් අර්ථවත් කළ හැකිද?
 Frantz  යහපත් මිනිසුන් තුළ සැඟවී පවත්නා අනේකවිධ මනු ගුණ ඉස්මත්තට ගෙන පෙන්වන අපූරු චිත‍්‍රපටයකි. ප‍්‍රධාන කතාව ගලා යන්නේ කළුසුදු වෙනි. එක්දහස් අටසිය ගණන්වල ජන ජීවිතය වඩාත් සජීවී කිරීම සඳහා විය හැකිය ඒ. වර්ණ රූප රාමු අවධාරණයන් හා විශේෂතා දැක්වීමටය. ඒ යුගයේ රිද්මය අපූරුවට අපට පෙන්වා දෙයි.
 නූතන කලාවේ අග‍්‍ර ඵලයක් වූ සිනමාව මනුෂ්‍යත්වය හා යහපත වෙනුවෙන් පෙනී සිටින අයුරු කෙතරම්  විචිත‍්‍රද?
මිනිත්තු113ක  ධාවන කාලයකින් යුත් Frantz 2016  ලක්ශම්බර්ග් හිදී පළමු ප‍්‍රදර්ශනය අරඹා ඇත. Pierre Niney    (ඇන්ඩ‍්‍රියාන්)  Paula Beer (ඈන්)  ප‍්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරයි.

Wednesday, 12 September 2018

බියපත්ය ඒ දෑස් ......ඔබ නිසා









කළඹන්නට හැකි නම්
සම්මත හංසවිල
කළඹනු ඇත
හංසයන්ටත් නොදෙවෙනිව


පිපෙන්නට හැකි නම්
ඔවුන් තැනූ පාත්තිවල
නොපිපී නොසිටිනු ඇත
ඒ මල් කැකුළු


අඩක් අඳ ඔබ දෙනෙත්
සුවපත් වූ දිනෙක පෙනේවි
ඔවුන්ද ලෝකය ලස්සන කර ඇති බව
වෙනත් විදිහකට
වෙනත් ලතාවකට


වර්ණවත්ය ඔවුන්ගේ සිහින
බියපත්ය ඒ දෑස් ......ඔබ නිසා


චිරාත් කාලයක් පුරා
ආ ශිෂ්ටාචාර ගමනේ
මග හැලුනි ඔවුන්ගේ චේෂ්ඨා


හැලූ කඳුළු බලයක්ව -හැලූ සුසුම් සුළඟක්ව
නිරුද්ධවූ ප්‍රාණ පොදවල් බලයක්ව
පුපුරයි තැනින් තැන
දිල්ලියේ මෙන්

Wednesday, 5 September 2018

හයවෙනි දශකය ඉක්මවන්නට තවත් අවුරුද්දක් ඉතිරිව ඇත



හයවෙනි දශකය ඉක්මවන්නට තවත් අවුරුද්දක් ඉතිරිව ඇත. පුරා විද්‍යාව විෂයයක් වශයෙන් හැදෑරූ නිසාම ඒ ඉක්ම ගිය දැවැන්ත කාලයේ ආදරය- කරුණාව- ප්‍රේමය -වෛරය -ඊර්ෂ්‍යාව ගලා ආ තැන් ගවේෂනාත්මකව විමසීමට මට හැකියාව ලැබිණ. ඇතිවීම නැතිවීම ස්වභාව කොට ඇති බව මම සම්ප්‍රදායිකව උගත්තේ මගේ උත්පත්ති උරුමයවූ බුදු දහමෙනි. එහෙත් එය ගැඹුරින් උගත්තේ පුරාවිද්‍යාව තුලිනි. මගේ ජීවිතය මේ දීර්ඝ කාලය පැමිණියේ කවර තරමේ නාට්‍යාකාර ගමනක්ද? අත් දැකීම් අැසුරින් ලබාගත් දැනුම බොහෝය. මහනුවරින් සැතපුම් 12ක් ඈත පිටිසර ගමක සිට ටොරොන්ටෝව දක්වා ආ ගමන තුල හමුවූ දුෂ්ඨ හා ස්නේහවන්ත චරිතයෝ බොහෝය. උන්ගේ දුෂ්ටකම් හා උන්ගේ ස්නේහවන්තකම් තරාදියක ලා සංසංදනය නොකරමි. ඒ වෙනුවට මා සිතන්නේ ඒ සියල්ලම මගේ ජීවිතයේ වටිනා ගැඹුර නිර්මාණයට දායක වූ බවය. අනතා පරිමිත මේ දිගු ගමනේදී හමුවූ දේශපාලන- විද්වත් -කලාකාමී -චණ්ඩ -ප්‍රේමවන්ත චරිත බොහෝය.

Thursday, 30 August 2018

දමිත පිය මිතුර!

ධර්මරාජ කන්දේ මහවැලි ගඟට මුහුණලා පිහිටි මගේ පාසල් නේවාසික ජීවිතයේ හමුවූ විචිත්‍රවත්ම චරිතයක් වූ යේ දමිත රාජපක්ෂය. ළමා වියේදී ගැඹුරින් තැන්පත් වන බොහෝ  දේ මියෙන තෙක්ම ගෙන යයි.දමිතගේ විකට කතා විකට රඟපෑම් කොතෙක් මා තුල තැන්පත් වීද යත් ප්‍රෙඩී සිල්වාට තබා විනෝද සමය කට්ටියටවත් ඒ අසලට ළඟාවීමට නොහැකි විය. දමිත පාසල් වියේදීත් වෙනස් මිනිසෙකු විය. ඔහුගේ වෘත්තීය ජීවිතයද වෙනස් එකක් විය.ගහ කොල මහ පොලොවේ පැවැත්ම ගැන ඔහු අපට වඩා සංවේදීව සිතුවේය. පසුකලෙක එයම  ඔහුගේ ජීවන වෘත්තියද විය.
මේ සියල්ල මෙසේ වී නමුත් ඔහුට කොතැනකදෝ තැනෙක ජීවිතය සංවිධානය කර ගැනීමේදී වැරැද්දක් වී තිබිණි. අපිට එහෙම වෙන්න පුලුවන් වුනත් දමිතට එහෙම වෙන්න බැරි යයි හිතා සිටි නමුත් එසේ වී තිබුණි. ඔහුගේ අභාවය අපේ පාසල පැත්තෙන් පමණක් නොව රට පැත්තෙන්ද මහා පාඩුවකි. ඔහුගේ හිස්තැන පුරවන්න එවැනි විශේෂිත මහා මිනිසුන් හිඟය.
පේස් බුක් හරහා ඔහු මගේ සෑම ජයග්‍රහණයකටම සුභ පැතුවේය.
ධර්මරාජ නේවාසිකයේ නාට්‍යයක් ලෙස ඔහු ගම කතාවක් නාට්‍යයට නැගුවේය. එහි ගමමහගේට රඟපෑවේ දමිතය. මම ගම දියනිය වීමි. පසුව එය මහනුවර දිස්ත්‍රික් තරඟාවලියක ජයග්‍රහණයක්ද ලැබීය.ඒ නාට්‍යයේ  'යකා හූ කියාගෙන එයි" කියා දෙබසක් කියන්නට මට පැවරී තිබිණි. කවර පුහුණුවක් යටතේවත් ඒ වැකිය නියමාකාරයෙන් කියා ගන්නට මට නොහැකි විය. ඇත්තටම සිදු වූයේ කියා ගන්ිනට බැරිකම නොව දමිත ඊළඟට කියන දෙබස මතක් වී මට කල් ඇතුව හිනා යාමය. හිනාව වලක්වා ගනිමින් දෙබස කියන විට විසුලු ස්වරූපයක් ගැනිණි. එවන් දුර්වලතා නිසා රඟපෑම මගෙන් දුරස් වුවත් දක්ෂකමේ අග්ගිස්සේ සිටි දමිතගේ රඟපෑම හමාර වූයේ ඇයි?
දමිත මියයන්නට දින දෙක තුනකට පෙරත් මීට හතළිස් පස් වසරකට පෙර සිදු වූ 'යකා හූ කියා ගෙන ඒම' ඔහු විසින් මතක් කළේය.
සොයුර, නිසි අවසානයක් නැති නාට්‍යයක් ලෙස ඔබ ඔබේ නාට්‍යය විවේකයටත් පෙරමනිමා කර ඇත.
එහෙම නොකර හිටියා නම් මෙතරම් සංතාපයකින් අප මිත්‍ර  සමූහයා නොපෙළනු නිසැකය.

Friday, 3 August 2018

මහනුවර;අපේ හදබිම




මහනුවර;අපේ හදබිම
දළදා මාළිගය , සතරදේවාලය , ශාන්ත පාවුලු හා මීරක්කම් පල්ලි, මල්වතු විහාරය වැනි අපූරු ගෘහ නිර්මාණශීලිත්වයකින් යුත් ප්‍රෞඩ ආගමික ගොඩනැගිලි සුදුසු තැන්හි පිහිටුවා තිබුණි. කවර තරමේ විවේචන තිබුණත් මහනුවර වැව ලෝකයේ ලස්සනම වැවක් ලෙස නගරය අලංකාර කළේය. වැව රවුම යනු ලෝකයේ හොඳම වර්ගයේ වෝකිං පාත් එකකි. ඒ වටා ගමන් කරන්නෙකුට ප්‍රසන්න හැඟීම් සමුදායක් සිත් සතන් වලට එකතු කරයි. පසුකාලීනව ඉදිවූ කාර්ගිල්ස්, වෝකර්ස්, එලිපන්ට් හවුස් යන ගොඩනැගිලිත් , රජගෙදර,ශාන්ත සිල්වෙස්ටර් විදුහල, කච්චේරිය,පොදු වෙළඳ පොල පවා මහනුවර ප්‍රෞඩත්වය නොබින්දේය.
පසු කාලීනව මහනුවර අනුබද්ධ නගරය වූ පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයෙන් , මහවැලි ගඟේ ජල ප්‍රවාහය සේ දැනුම ප්‍රවාහයක් නගරය කරා ගලා ආවේය. එදා බේක් හවුස් කොරිඩෝවේ ශාන්ත අන්තෝනි රඟහලේ රඟ දැක්වෙන වේදිකා නාට්‍යවල එල්.ටී.ඩිසයිනර්ස් නිර්මාණය කළ සිල්ස්ක්‍රීන් පෝස්ටර් පිළිවෙළට තබා තිබුණි. ඩෙවෝන් , ලියෝන්ස්, සිල්වඩේල් ආදී හෝටල්ද එසේම අඩු වැඩි වශයෙන් එදා සංස්කෘතික ප්‍රචාරයට ඉඩ හසර සලසා දුන්නේය.
බේක් හවුස්, ඩෙවෝන් ,සිල්වඩේල් , ආදි හෝටල්වල තේ එකක් තොල ගාමින්ද, ග්‍රීන් කැෆේ ,වික්ටරි ආදි අවන්හල්වල මධුවිතක් තොල ගාමින්ද දේශපාලන සංස්කෘතික සංවාද පැවැත්වුණි. පත්තිනි දේවාලය අසල දේව වීදිය පුරා සමසමාජ ව්‍යාපාරයත් .කොටුගොඩැල්ල වීදිය මුල් හරියේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂයත්, බේක් හවුස් ,ඩෙවෝන් අසල වැටවල්වල නව සමසමාජ.විකොස, විරෝධ කණ්ඩායමුත් සිය සංවාද භූමි බවට පත් කර ගත්හ. කොළඹ කේන්ද්‍රීය සංස්කෘතික වීරයෝ ඉතා උනන්දුවෙන් නුවර පැමිණ ඒ සංවාද අප හමුවේද සිදු කෙරිණි.
එහෙත් බලයට හා ධනයට ලොල්වූ දේශපාලකයන්ට ඒ සියලු වටිනාකම් නොවැටහුණේය. ඔවුන්ට වටිනා කම් ලෙස දැනුණේ නුවර බිම් කඩවල්වල මිල වටිනාකම් ගැන පමණි. අද මහනුවර පුරවා ඇති පෙට්ටි කඩ වැනි සාප්පු ඒ බඩජාරි කමේ නිරූපනයන්ය.
සුදුසුම එක නොවූවත්  මනා ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයකින් යුත් උසාවි සංකීර්ණයකින් විලියම් ගොපල්ලව මාවතේ ඉදි කරන විට , ඒ පාර දිගේ ඇති අනෙකුත් ගෘහ නිර්මාණ සංස්කෘතික  නගරයකට ගැලපෙන සේ ගොඩ නැගීමට නගර නිර්මාණ විශේෂඥයන්ගේ සහය ලබා ගත යුතුව තිබිණි.
එදා අපේ සංස්කෘතික ජීවිතය සැනසූ මහවැලි ගඟ අසබඩ ශාන්ත අන්තෝනි රඟහල හා ඒ අවට පරිශ්‍රයට අද පෙට්ටි කඩ වැනි ස්ථිර ගොඩනැගිලි විසින් කර ඇති හානිය ඔබම ගොස් බලා ගන්න.
තට්ටු ගණනක මහා සාප්පු සංකීර්ණ තුන හතරක් මහනුවර ඉදිකොට ඒවාට පාරිභෝගික සමාජය හුරු කරවීමෙන් මහනුවර අනන්‍යතා ලක්ෂණ ආරක්ෂා කර ගත හැකිව තිබිණ. එය සාර්ථක උපක්‍රමයක් බවට ඇති හොඳම උදාහරණය කැන්ඩි සිටි සෙන්ටර්ය.එහෙත් දේශපාලකයෝද ඔවුන්ගේ වන්දි භට්ටයෝද තම හිස් මොළ ඒ සඳහා වෙහෙසවා නැත.
දැන් අප නුවර කියා යන්නේ තවත් අප්‍රසන්න කොළඹකටය.(පිටකොටුවකටය)

Wednesday, 1 August 2018

Loving Annabelle


For one human being to love another; That is perhaps the most difficult of all our tasks... The work for which all other work is but preparation.
RAINER MARIA RILKE යන සටහන ඇත්තේ ඉහත චිත්‍රපටය නිමාවේය.
''අකීකරු හැසිරීම නිසා පාසල් දෙකකින්ම පිටමං කරන ලද  ඇමෙරිකානු සෙනෙට් සභිකයෙකුගේ දියනියක වන ඇනබෙලා (Erin Kelly) නේවාසිකව ඉගෙනීම සඳහා රෝමානු කතෝලික පාසලක් වෙත ඇගේ දෙමව්පියන් විසින් බාරදෙයි. එම පාසලේ ගුරුවරියක වන සිමොන් බ්‍රෙඩලා (Diane Gaidry) සිය පංතියේදීත් ඇනබෙලා තවදුරටත් අකීකරු වීම නිසා දෙතුන් වරක් ඇයට අවවාද කරයි. එහෙත් නොනවතින ඇගේ දඩබ්බරකම් නිසා ගුරුවරිය ඇනෙබලා ගැන පාසල් ප්‍රධානී මවිතුමියට පැමිනිලි කරයි.''
සිය ගුරුතුමිය තමා කෙරේ ලිංගික ආකර්ශනයක් ඇති බව ඇනෙබලා වටහා ගනී. එහෙත් පාසලේ ඇති දැඩි විනය හා තමා ශිෂ්‍යාවක වීම නිසා සිය ගුරුවරිය සිය හැඟීම් පාලනය කර ගන්නා බව ඇයට වැටහේ. එහෙත් ඇනෙබලා ඉස්සර වෙමින් සිය ගුරුවරිය ග්‍රහණයට ගනියි.අවසානයේ වැලකී සිටීමේ චිත්ත අරගලයෙන් ගුරුවරිය පරාජයට පත්වූදාම , දෙදෙනා අතර ආදරය ඉෂ්ට වූ දිනයේම වැඩවසම් ආගමේ හා නීතියේ ගොදුරක් වීමට සිමොන්ට සිදුවේ.
ආදරය දිනාගැනීම , එය රැක ගැනීම කවර තරම් දුෂ්කර කාර්යයක්ද යන්නත් , මිනිසා සඳහා සිය පූර්වගාමීන් නිර්මාණය කළ ආගම, නීතිය යන සියල්ලම එහි ශුද්ධත්වයට අභියෝග කරන බව මේ චිත්‍රපටය කියාපායි.
කැනේඩියානු චිත්‍රපටයක් වන Loving Annabelle 2006 වසරේ නිපදවූවකි.අධ්‍යක්ෂවරිය Katherine Brooks ය.
https://www.youtube.com/watch?v=APNSXkJv4GU