Monday, 11 January 2021

මනෝ මතක


 දිරියෙන් යුතුව පහලම තැනින් ඉහළට නැගුනෝ 'දුක දිනා ජය ගත් හපන්නු' ලෙස කාව්‍යාත්මකව නාම ගැන්වේ. අපි ඉපදුන ජන්ම කලාපයේ උපත ලබා (දියතිලක කෝරලය හා හේවාහැට රටින්) ඉහළටම නැගුණු කලාකරුවා ආචාර්ය ජයලත් මනෝරත්න විය යුතුය. 

ඔහු අංශ තුනකින් අද්විතීය විය. පළමුවැන්න ලෙඩ ඇඳට වැටෙන තුරුම අත් නොහළ සතතාභ්‍යාසයෙන් නිරතවූ අධ්‍යාපනයයි. එ් දැරෑ වෙහෙස මහන්සියට එතුමන් ආචාර්ය උපාධි දෙකකින් සම්මානිත විය. මා  නිවැරදි නම් නාට්‍ය රංගනය උදෙසා ආචාර්ය උපාධියකින් සම්මානිත එකම රංගධරයා ඔහු විය යුතුය.

දෙවැන්න අසහාය හා අපූර්ව යන විශේෂණ දෙකින්ම හැඳින්විය හැකි රංග ප්‍රතිභාවක් ඔහු සතු වීමයි. 

තුන්වැන්න මනුෂ්‍ය සම්බන්ධතා විෂයෙහි එතුමන් දැක්වූ විශේෂිත බවයි. ලෙඩ ඇඳෙහි දිගු කලක් රෝගීව වැතිර සිටිනු දුටු මගේ දෙනෙතට කඳුලක් ආවේ ඒ කරුණ නිසාවෙනි.


 අපේ දුකින් බර අඳුරු ලෝකය සතුටින් හා ආලෝකයෙන් තැබීමට මනෝ තරම් දායකත්වයක් දුන් කිසිවෙකු අපගේ මිත්‍ර වළල්ලේ නොසිටියේය. මම හා මනෝගේ අනෙකුත් සමීපතමයන් හැර සිංහල කතාකරන බහුතරයක් දෙනා මනෝ නිසා මුවගට  ප්‍රහර්ෂයක් නගා නොගත්තෝ වේ නම්  අතලොස්සකි. 


ජීවිතය පිළිබඳ ප්‍රත්‍යක්ෂයන් නැවත සලකා බලන්නට මනෝගේ නික්ම යාම හා නික්ම ගිය ආකාරය මට තවමත් බලකර සිටින්නේය. 


මනෝ කලාවේ හා දේශපාලනයේ පරමාදර්ශයන් සමග සිටීමට යත්න දැරීය. කලාවේ ඔහුගේ සුසමාදර්ශී හැසිරීමට ප්‍රමානවත් ඇගයීමක් ලැබුණාදැයි මට නිශ්චිතව තක්සේරු කළ නොහැකිය. දේශපාලනයේ ඔහුගේ පරමාදර්ශී දැක්ම ඇගයීමට ලක් නොවුනත් ඔහු නිරත වු කලාවේ ගැඹුර සැකසීමට උපස්ථම්භක වී යැයි මම සිතමි.


 බොහෝ හාස්‍ය උපදවන කතා කියා අනතුරුව 'රට යන අත' ගැන කතා කරන විට ඔහු බැරෑරුම් වෙන ආකාරය අප අත්වි්ඳ ඇත්තෙමු. ඒ ඔහුගේ හෘද සාක්ෂ්‍යයි. 


මනෝගේ බොහෝ රංගයන් තමන් උපන් ගමේ කමත නම් රංගභූමිය වෙත එක්වරක් හෝ ගෙන ගියේ තමා ජීවත් වන මතු මහලේ වරපට ඇත්තේ එතැන යයි සංකේත කරන්නට මෙනි. එසේ නැත්නම් පිනිමුවා නව ප්‍රාණයක් ලබන්නට සඳුන් රුකක් වෙත යන්නාක් මෙනි. 



මනෝ කිසිදාක තමා තුල ජීවත් වූ ගැමියාට මැරෙන්නට ඉඩ නොදුන්නේය. ඒ ගැමියාට  රෝගී වීමටද ඉඩ නොදුන්නේය. පොරමඩුල්ල- පේරාදෙනිය - ලුම්බිණිය නම් සංකේතීය ස්ථාන ත්‍රිත්වය වනාහි මනෝගේ ජීවිත වපසරියේ  ආරම්භය පෝෂණය හා මෙහෙවර නිරෑපනය කරතියි මම සිතමි. ඔහුගේ ශාස්ත්‍රීය දේශනයක් වුවද නව නළු රසයෙන් යුත් එකක් විය. ඒ දේශනය කෙරෙන්නේ බොහෝ විට සිය ජීවිතයම උදාහරණයට ගනිමිනි. එහිදී උපන් ගම /පාසල ,පේරාදෙණිය (විශේසයෙන් සරච්චන්ද්‍ර ඇසුර ගැන) හා රංගභූමිය යන ත්‍රිත්වය අපූරුවට එකට ඈඳයි.


අප ලැබූ මනුෂ්‍යාත්මභාවයට මනෝ වැනි පිරිපුන් මිතුරෙකුගේ ඇසුර ලැබීම අපගේ ජීවිතයේ අතළොස්සක් වූ ඉතාම විශිෂ්ට ලැබීම් වලින් එකැකැයි සිතමි.


මනෝ ජීවත්ව සිටින කාලයේදීත් ජීවිතය පිලිබඳ නන් වැදෑරුම් කාරණා අපට ඉගැන්වූ අතර ඔහු නික්ම ගියත් එ් බරසාර කාර්යයේ තවමත් ඔහු නිරතවේ.


මගේ ඉල්ලීමට කිහිප වතාවක්ම මගේ ගීත දර්ශකයේ හොඳම ගීත දහයට ඇතුලත් ඔහුම වෙස්සන්තර නාටකයට ගයන 'ගිරිකුළු මුදුනින්' ගීතයත් , පේමතෝ ජායතී සෝකෝ නාටකයේ ඔහු වෙනුවෙන් ගයන 'ඇදුරුතුමා වෙන්න මගේ' ගීතයත් මනෝ  ගායනා කලේය. ඒ මා ඔහුගෙන් ලද විශිෂ්ට සම්මානයන්ය. 

 

ලැබැඳියෙකු නික්ම ගිය පසු පවසන උධෘත මනෝ උදෙසා ප්‍රමාණවත් නොවන නිසා රංගධරයාණෙනි - මිතුරාණෙනි - ගරු කටයුතු ලංකා පුත්‍රයාණෙනි ජීවි්තය පුරාම ඔබව මතක තබා ගන්නා බව පමණක් පවසා නිහඬ වෙමි.

චන්ද්‍රරත්න බණ්ඩාර

https://www.youtube.com/watch?v=cSB8aGKz6yM

Sunday, 13 December 2020

මුලු හදින් මම ඇයට පෙම් කොට

https://www.youtube.com/watch?v=oAsjq7LhRho&fbclid=IwAR2dSuNgy5VW3YnxV8uiJU-jGkEQzYw7Gm0Ap_LnTRVHaift9loyZGNHqwU 


https://www.youtube.com/watch?v=FZPohAuNBC8

මුලු හදින් මම ඇයට පෙම් කොට අනාගත පෙම් සිහින මැව්වෙම් -නාරද දිසාසේකරයන් ගායනා කරන මෙම ගීතය මුල්වරට ප්‍රකාශයට පත් වූයේ එක්දහස් නවසිය පනස් ගණන් මැද භාගයේදී යැයි සඳහන්වේ. ළමා වියේ සිට මේ දක්වා  මෙම ගීතය අපගේ ජීවිතය පුරාවටම නොනස්නා රසාස්වාදයක් ලබාදුන් නිර්මාණයකි. මේ ගීතය වරක් පේරාදෙණි විශ්ව විද්‍යාලයේ පැවති ප්‍රසංගයකදී පෙු්ක්ෂක ඉල්ලීම මත දහදොලොස් වතාවත් ගායනා කරන්නට සිදුවූ පුවතක් මා අසා ඇත. ආදර විරහයකින් තැවෙන එක් පුද්ගලයෙකු මේ ගීතය ප්‍රචාරය වූ ගුවන් විදුලි යන්ත්‍රය පොරවකින් ගසා දෙකට පැලූ බවක් අසා ඇත්තෙමි. එදා මෙදා තුර  අංගොඩ මානසික රෝහලේ මානසික රෝගීන් වැඩියෙන්ම මිමිනූ ගීතය මෙය බවද කියවේ. 


මෙම ගීතයේ පදවැල දෙස බලන්න.


මුළු හදින් මම ඇයට පෙම් කොට

අනාගත පෙම් සිහින මැව්වෙමි

මගේ සොඳුරිය වෙනත් කෙනෙකුට

අයිති වුණු හැටි බලා දුක් වෙමි .



නිසංසල තැනකට වෙලා

හඩන මගෙ ඇස් දෙක දෙස බලා

කියන්නකෝ දෙවියනේ මේ දුක්

කොහොම ඉන්නද ඉවසලා

කොහොම ඉන්නද ඉවසලා


මගේ අත ගෙන කනට ළං වී

අනේ සුදු මම ආදරේ යැයි

කියන්නට සිතුනේ ඇයිද සුදු

නොසිතුවෙද මට දුක් ලැබේයැයි

නොසිතුවෙද මට දුක් ලැබේයැයි



නිදැල්ලේ තුරුලට වෙලා

රහස් එක එක කොඳුරලා

සිනාසුණු හැටි මතක් වෙනකොට

කොහොම ඉන්නද ඉවසලා

කොහොම ඉන්නද ඉවසලා


එදා රෑ ගං ඉවුර අසබඩ

සුපුන් සඳ පායන වෙලාවක

කතා කී හැටි මතක් වෙනකොට

දුක දැනෙයි පවතින අපායක


මෙහෙම ලෝකෙක ඉපදිලා

සිතෙහි අදහස් සුන් වෙලා

මා උපන්නේ දුක් විදින්නද

දුක් කඳුළු මැද තනිවෙලා

දුක් කඳුළු මැද තනිවෙලා


මුළු හදින් මම ඇයට පෙම් කොට


නාරද දිසාසේකර යම් හෙයකින් මෙම පදවැල ගීතයක්ව නොගයා ලියවිල්ලක් ලෙස ඔබ අතට පත් වී නම් ඔබට  ප්‍රේම විරහයෙන් ආතුරවූ පෙම්වතෙකුගේ සැබෑ ලසොව දැනවෙන ප්‍රකාශනයක් විනා ගී පදමාලාවක් යැයි සමහර විට ඔබට නොසිතෙනු ඇත. එහෙත් මෙම පදමාලාව ගීතයක්ව අකාලික රස මවන සොඳුරු මානව හදවත් තුල ලැගුම්ගත් ගීතයක් වූයේ කෙසේද? එය එසේ වූයේ දිසාසේකරයන් සතු මුකේෂ්ගේ හඬට සමීප ශෝකි ගායනාව හා කුලරත්න තෙන්නකෝන් ගේ ගායනාවට අනුප්‍රාණය සැපයූ සංගීත රචනාවද? ලාංකීය සමාජයේ ප්‍රේමනීය අත්දැකීම් ඇත්තන් සසල කළ මේ ගීතය අවර ගනයේ ගීතයක් යයි එදා මෙදා තුර කිසිවෙකු කියන්නේ නැත.

මෙහි පද ලෙස ඇත්තේ ආලවට්ටන් නැති සැබෑ සෘජු ප්‍රකාශනයකි. එහෙත් මෙය අපූර්ව ගීතයක් වූයේ කෙසේද? කිසිදු තර්කයකින් ඒ එසේ වන්නේ කෙසේද කියා පහදා දීමට මට නොහැකි වුවත් මගේ වඩාත්ම ප්‍රිය වූ ගීත 10 අතර   මෙම ගීතය පවතී. 

අැතැම් විට බොහෝ දෙනාට ජීවිතයේ සැබෑ අත්දැකීම් සමග මේ තරම් සමපාත වී එම හැඟීමම යළි තමා වෙත සම්ප්‍රේෂණය කරන ගිීත ඇත්නම් ඒ අතළොස්සකැයි සිතමි. ඇතැම් විට මේ ගී නිර්මාණය මේ තරම් හෘදයංගම වන්නේ මෙම ගීතයේ නිර්මාතෘවරුන්ටත් මේ අත්දැකීමම තිබුණු නිසා විය හැකිය. එය අසා දැන ගන්නට ගීතයේ පද රචකයා වු එඩ්මන් ජයසූරියවත් ගායක නාරද දිසාසේකරයන්වත් සංගීත රචක කුලරත්න තෙන්නකෝන්වත් අද අප අතර නැත.


'මුලු හදින් මම ඇයට පෙම් කොට' තරම්ම නැතත් මේ කාංසාවම අත්දුටු ගීතයක් මේ නොබෝදා මම අැසීමි.  එහි පද රචිකාව ආචාර්ය සුනන්දා ප්‍රේමසිරිය. සංගීතය අනුරාධ අබේසිංහ ගෙනි. ගායනය හසිත ගනේගමය. 


'විසල් නෙක තුරු මුදුන් පරයමින් නැගී එන

හන්තාන කඳු අරා ලසෝ ලැව් ගිනි අතුල

රිදුම් දී නික්ම යන වියෝවක අකුණු සර

සෙනෙහසේ විඩාබර අවසාන හුස්ම පොද


 හරිත පැහැ තණ පලස් පුරා හැඳි පිණි සේල

දවා දිය කර හරින චණ්ඩ වූ හිරුගෙ තෙද

තැවී පෙම් කුසුම් සොඳ සුසුම් සැඩ කිරණ වැද

සෙනෙහසේ විඩාබර අවසාන හුස්ම පොද


ගං දෑල ඉවුරු වැද තැලී පොඩිවී විසුළ

පියුම් පෙති ගසා යයි සිඳලමින් පෙන කැටිති

සැඩ පහරෙ මදින් මද දියව යයි අතීතය

සෙනෙහසේ විඩාබර අවසාන හුස්ම පොද


මෙම පදවැලෙන් ගීතයක් බිහිව නොමැති වීනම් රචනාවක් ලෙස ගතහොත් මට නම් මෙම පබැඳුම වඩාත් සමීප වෙන්නේ ගීත රචනාවකට වඩා කවියකටය. එහෙත් උචිත තනුවක් විසින් විසින් හසුරුවන ලදුව උචිත ගායනයක් මේ පදවැලට සම්මුඛ වී අප තුල සොඳුරු හා වේදනාබර කාංසාවක් ඇති කරන්නට සමත්ව ඇත. 

ගීත රචනාවක හා ගීතයක බහුවිධ ස්වරූප හඳුනා ගැනීමට මෙම පැරණි සහ අලුත් ගීත දෙක අපූරු උදාහරණ වේ යැයි මම සිතමි. එකී ගීත දෙක සහ නාරද දිසාසේකර වෙනුවෙන් ප්‍රචාරයවූ වැඩ සටහනක් මේ සමග අමුණා ඇත.

Thursday, 10 December 2020

වටිනාකම් සහිත රටක් පැතූ ගුණදාස අමරසේකර


 වටිනාකම් සහිත රටක් පැතූ ගුණදාස අමරසේකර

ගුණදාස අමරසේකර නොබෝදා (නොවැම්බර් 12 වන දා) සිය අනූඑක් වැනි උපන්දිනය පසු කළේය. විසිවන සියවස ආලෝකමත් කිරීමට ඔහු කළ මෙහෙවරද  “විසි එක්වන සියවස බොඳ කිරීමට ඔහු දැරූ දායකත්වය ද සලකා බලන විට එකම මිනිසෙකු සියවස් දෙකක එකිනෙකට පරස්පර කාර්යයන් දෙකක් කෙසේ කෙළේ ද යන්න සලකා බැලීම වටී.

 ඔහුගේ සුවිසල් මෙහෙවරෙහි  ශේෂ පත්‍රය සලකා බැලීමේදී අමරසේකරයන් යනු අපේ රටේ මහා උපතකි. ඔහු පෞද්ගලිකව ගත් කළ මගේ ලෝකයේද වීරයෙකි. ඔහු පාදා දුන් සාහිත්‍ය විලාසය වනාහි චමත්කාරජනක වූ ගැඹුරු වූ ද  හෘදයංගම වූ ද එකකි. මා වඩාත් ආශ්වාදය ලද සිංහල නවකතා දෙක වනාහි අමරසේකරයන්ගේ “ගන්ධබ්බ ආපදානය” හා “එක්තරා ප්‍රේම කතාවක්” යන කෘතීන්ය. ප්‍රේමය සංස්කෘතික මිනිසා විනිවිදින ආකාරය පිළිබඳව “ගන්ධබ්බ ආපදානය” තරම් හෘදයංගම ලිවීමක් එදා මෙදාතුර සිංහල නවකතාවේ බිහිව නැතැයි මට සිතේ. ඒ කෘතිය මට පූජනීය වන්නේ එයින් ආශ්වාදනය ලබමින් මා නවකතා ලිවීමට පිවිසීමයි. මගේ “මෙරු” නවකතාව වනාහි මා ගන්ධබ්බ අපදානය කියවීමෙන් ලත් කලාත්මක ආස්වාදයේ නිර්මාණාත්මක ප්‍රතිඵලයකි. 

 අමරසේකරයන් ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ යටලමත්තේ පූර්ණ ගැමි පරිසරයක ග්‍රාමීය ප්‍රභූ පවුලක උපන් අයෙකි. එතැන් සිට ඔහු ලංකාවේ ගම, අර්ධ නගරය, මහා නගරය, අවසානයේ ලන්ඩන් දක්වාම ගමන් කළ දීර්ඝ ගමනේදී ඔහු දැනුවත් වූ ආකාරය අමරසේකරයන්ගේ අපදානය විමසීමේදී සලකා බැලිය යුත්තේය. පූර්ණ සංස්කෘතික මිනිසකු බිහි වීමට අවශ්‍ය සියල්ල ඔහුගේ දීර්ඝ ගමනේදී ඔහුට ලැබුණි. තමා අයත් කුලය, ජාතිය, ආගම, උගත් පාසල ආදී වාර්ගික කොටුපවුරුවලින් මිදී ඔහු ලබාගත් දැනුමට හා හෘද සාක්ෂ්‍යයට එකඟව හැසිරීමට අවශ්‍ය සමාජ භාවයක් ඔහු සතුවිය. ඔහුගේ ලියවිලිවල දැකිය හැකි ප්‍රධානම කරුණ නම් අවංක බවයි. ඒ අවංක බව ලබන්නේ හීනමානයෙන් තොර පූර්ණ මිනිසා වෙතිනි. ඔහුගේ ලියවිලිවල භාෂාව වනාහි ලෙයින් මසින් පිරුණු පණ ගැහෙන එකක් වන්නේ එය ඔහුගේ හදවතේ භාෂාව ද වූ හෙයිනි . 

‘ප්‍රේමයේ සත්‍ය කතාව’ හා ‘එක් අසත්‍ය කතාවක්’ යන දෙඈඳුතු නවකතාව සිංහල යථාර්ථවාදී නවකතාවේ උසස්ම කෘති අතර වන බව මගේ හැඟීමයි. ඔහු සතු ප්‍රඥා සම්පන්න බවින් ඒ නවකතාවට අදාළව සමකාලීන සමාජය විවරණය කරන්නේ ඔහුගේ අවංක හදවතේ භාෂාවෙනි. ලංකාවේ යථාර්ථවාදී නවකතාව ‘ප්‍රේමයේ සත්‍ය කතාව’ නැවැත්වූ තැනින් පටන් ගත්තා නම් සිංහල නවකතාවට මීට වඩා හොඳ කලදසාවක් යන බව මගේ හැඟීමයි.

 ගුණදාස අමරසේකරයන් මට මුණ ගැසෙන්නේ මා පාසල් යන අවධියේ අප පාසලේ දේශනයකට පැමිණුනු දිනයකය. එය 1980 තරම් ඈත දිනයකි. ඒ වන විටත් සමසමාජ පාක්ෂිකයෙකු වූ මට කොළඹ කේන්ද්‍ර කරගත් සංස්කෘතික සමාජයේ  දොර ඇරෙන්නෙ එදාය. අමරසේකරයන් සමග එදා අප පාසලට පැමිණි ඔහුගේ මිතුරෙකු වූ පියසේන ගුණතිලක හඳුනාගන්නේත් ඒ නිසා මගේ ජීවිතයට වැඩදායී සංස්කෘතික හා පෞද්ගලික ජීවිතයේ අනුශාසකයෙකු ලැබෙන්නේත් ඒ හමුව නිසාය. ගුණතිලක මහතා හමුවීමට එතුමාගේ නිවසට පැමිණෙන ගුණදාස අමරසේකරයන් ඔවුනොවුන් කතාබහ කළ දේවල් මම අසා සිට ඇත්තෙමි. එදානම් ගුණදාස අමරසේකරයන් මෙවන් දේශපාලනික අන්තයකට ගමන් කරනු ඇතැයි මම සිහිනෙනුදු නොසිතුවෙමි. 

 ගුණදාස අමරසේකර වැනි සමාජයීය වශයෙන් සවිඥානක උගතුන්ට චකිතයක් නැතුව රැඳී සිටිය හැකි දේශපාලන පක්ෂයක් වශයෙන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එදා ගොඩනැගී තිබුණේය. ආචාර්ය සරත් අමුණුගම සිය ‘අන්තිම සටන’ කෘතියේ පවසන්නාක් මෙන් ඇන්. ඇම්, කොල්වින්, ලෙස්ලි, බර්නාඞ්, යන නායක මණ්ඩලය තරම් කෘතහස්ත දැනුමැති නායකත්ව මණ්ඩලයක් ලෝකයේ අන් කිසිදු රටක දේශපාලන පක්ෂයකට නොසිටියේය. එය සත්‍යයක් හෝ අර්ධ සත්‍යයක් වේවා, දැනුම හා සංවාදය පදනම් වූ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස සමසමාජ පක්ෂය වැඩී තිබුණු බව එම ප්‍රකාශයෙන් කියැවේ. අමරසේකරයන් වැනි සමාජ සවිඥානක උගතෙකු ඒ කෙරෙහි ආකර්ෂණය වීම, ඔහු හුදකලා බුද්ධිමතෙකු, කලාකරුවෙකු, වෘත්තිකයකු, වීමෙන් එහා ගිය මහා මිනිසකු වීමට බලපෑවේය. 

 1978 අගෝස්තු මාසයේ මියගිය ආචාර්ය ඇන්.ඇම්.පෙරේරාගේ වියොවෙන් තැවෙන අමරසේකරයන් මෙසේ ලියයි.

“පවිටුනි, තමා උදරය පිරුමෙන්       වසන

 තොපමය නිගා දෙන  සත මිනිසත්  සසුන

කළ පව් සමා කරනුව දැන්වත්         ඉතින

දණ බිම ඔබා ගොස් වඳු ඒ මුනි       පතුල”

ගුණදාස අමරසේකර

(උපුටා ගැනීම, කවිය. 1979.8.20)

  මේ කියන්නේ ලංකාවට මාක්ස්වාදය හඳුන්වා දුන් පුරෝගාමී නායකයකු, තමන් අද පතන සාරධාර්මික බෞද්ධ සමාජයේ ප්‍රමුඛතමයාගේ (බුදුන් වහන්සේගේ) මට්ටමට අමරසේකරයන් විසින් ඔසවා තැබූ ආකාරයයි.  එහෙත් පසුව ඔහු ලංකාවේ මාක්ස්වාදය හිස නැති කවන්ධයත් ලෙස හැඳින්වීය. නමුත් කැපවුණු පාක්ෂිකයෙකු හෝ දේශපාලනඥයෙකු නොවූ අමරසේකරයන් සමසමාජ පක්ෂයේ පරිහානිගත සමයත් සමග හුදකලා බවට පත්වේ.

 ලංකාවේ අනෙක් ප්‍රාඥයකුට නොමැති තරම් වන වෙනස්වීමට අමරසේකරයන්ට ඇති පුළුවන්කම අප වැනි සිතන්නන් ගේ නරකටද, ජාතිකවාදීන්ගේ (ජාතිවාදීන්ගේ) හොඳට ද සිටියේය. 

අප දන්නා අමරසේකරයන් කුලවාදය, ආගම්වාදය, ජාතිවාදය, පාසල් වාදය ආදි කොටු පවුරු දැඩිව ගත්තෙකු නොවේ. එහෙත් ඔහු වටිනාකම් සහිත රටක් අවංකවම ප්‍රාර්ථනා කරන්නෙකි. ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ස්වර්ණමය යුගයේ දී එහි සිටි ප්‍රතාපවත් හා අවංක නායකයන් සමග ඒ දේශපාලන ව්‍යාපාරයට තමා පතන වටිනාකම් සහිත රට හෝ අවම වශයෙන් ඒ සඳහා වන අඛණ්ඩ ක්‍රියාවලියක අත්තිවාරම හෝ දැමිය හැකි වේ යැයි අමරසේකරයන් සිතන්නට ඇත. එහෙත් එය ඉටු නොවුණි. අනතුරුව මේ රටේ ගැමි උගත් දරුවන්ගේ නැගී සිටීමේ අවංක ප්‍රයත්නය පිළිබඳ අධිතක්සේරුවක් අමරසේකරයන් විසින් ඇති කර ගත්තේය. වරෙක ඔහු පුවත්පතකට ලිපියක් සපයමින් ‘ඬේලිනිවුස් පුවත්පතෙන් ලංකාව දුටු මෙරට මැද පන්තියට ඒ තුලින් ඔවුන් දුටු රටට වඩා වෙනත් රටක් යථාර්ථය පවතින්නේ යැයි මේ තරුණයන් පෙන්වා දුන්” බව පැවසීය. 

ලෙයින් හා යකඩින් මර්දනය වුනු ජවිපෙ දෙවන තරුණ කැරැල්ලෙන් පසු වඩාත් ජාතිකවාදය වෙත නැඹුරු වූ අමරසේකරයන් අද සිටින වනාන්තරය දක්වා පැමිණ සිටී.

 මහාචාර්ය නලින් ද සිල්වා සහ දොස්තර ගුණදාස අමරසේකර දෙපල මවිසින් හඳුනාගන්නේ එකම ජාතිකවාදී කඳවුරක නායකයන් හෝ අනුශාසකයන් දෙදෙනෙකුට වඩා ජාතිකවාදී කඳවුරු දෙකක එකිනෙකට වෙනස් නායකයන් හෝ  අනුශාසකයන් දෙදෙනෙකු ලෙසිනි. ඒ දෙදෙනාම තමන් පෙනී සිටින ව්‍යාපෘතියට අවංක බව විශ්වාස කරමි. ඒත් මට අනුව නම් වඩාත් හෘදයංගම මිනිසා අමරසේකරයන්ය.

 අමරසේකරයන්ගේ ජීවිතයේ පිරී ඇත්තේ ඔහු පවසන ගැමි පුරුෂාර්තයන්ගෙන් නොව නාගරික මධ්‍යම පාන්තික පුරුෂාර්ථ වලින් බව මගේ අදහසයි. ඔහුගේ සමීප මිතුරකු හා මගේද මිතුරෙකු මා සමග පැවසුවේ  අමරසේකරයන් දැනට සේවය කරන කදවුර විසින් ඔජ වඩන බොහෝ කාරණා අමරසේකරයන් විසින් අනුමත නොකරන බවයි.  ශ්‍රී ලාංකික භික්ෂුවගේ වර්තමාන ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ බලවත් විවේචනයක් ඔහුට ඇති බව මගේ මිතුරා මා සමග පැවසීය. ඔහුගේ පැරණි සමකාලීන සමාජ ක්‍රියාකාරී මිතුරන්ට ඔහු නතර වී ඇති තැන පිළිබඳව ඇත්තේ සංවේගයකි. එහෙත් ඔවුන් සියල්ලම එකහෙලා පවසන්නේ අමරසේකරයන් කවර තරම් මජර වටපිටාවක් සමග පයුරු පාසානයන් පැවැත්වූවා වුවත්  යහපත් මිනිසකු ලෙස නාම ගැන්විය හැකි පුද්ගල භාවයන්ට හානියක් නොකරගත් බවයි. එයම මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකි

අඟුටුමිට්ටන් දහස් ගණනකගේ අත්පුඩි වලින් සන්තෝෂ වෙන ගලිවරයකු ලෙස මේ දැවැන්ත පරිණත වයස්ගත මිනිසාට ගත කරන්නට සිදුවීම අප තේරුම් ගත යුත්තේ ඔහුගේ අර්බුදයක් පමණක් ලෙස නොව  ‘වටිනාකම් සහිත රටක්’ පැතූ අවංක බුද්ධිමතෙකු ඛේදවාචකයක් කරා ඇදගෙන ගිය සමාජ ව්‍යාපාරයන්ගේ ස්වරූපයය. 

‘ප්‍රේමයේ සත්‍ය කතාවෙන්’ කූටප්‍රාප්තියට පත් විශ්වීය අගයකින් යුක්තවූ ඔහුගේ නවකතාව, කෙටිකතාව, කවිය වනාහි අවංක හෘදසාක්ෂියකින් මෙහෙයවුනු ශිල්පීය නිපුණතාවයෙන් අගතැන්පත් ලංකාවේ නූතන සාහිත්‍යයේ අසමසම කෘතිීන්ය. එවැනි අපාර්ශික විවෘත දැක්මක් ඒ තරමට අත්පත් කර ගැනීමට අද තබා එදා  පරපුරේ කිසිවකුටවත් නොහැකි වූ බව මගේ හැඟීමය.ි ඒ සාර්ථක නිර්මාණ කාර්යයට ඔහුගේ එකල දැක්ම හා මහාපුරුෂ ඇසුර ආදී සියල්ලම බලපෑවේය.

 සිය කැමැත්තෙන් තමා දැවැන්තයෙකු කළ ඒ අපාර්ශික විවෘත දැක්මට සමුදුන් අමරසේකරයෝ සැක සංකා සහිත අඟුටුමිටි පිරිවරට ගැලපෙන සාහිත්‍ය ව්‍යාපාරයකට පිවිසෙයි. ‘ගමනක මුලින්’ ඇරඹෙන ඒ අවගමන ඔහු අත්පත්කරගෙන සිටි විශිෂ්ටතාවයන්  තමා විසින්ම හකුලා තැබූ අයුරු ශෝචනීයය. 

එහෙත් සාහිත්‍ය හා සමාජ ව්‍යාපාරවල යෙදෙන අපට මේ දැවැන්තයා අමතක කළ නොහැකිය. ඔහුගේ හද බස තේරුම් ගැනීම,  කෘතියට අවංක වීම යන කාරණා ඔහුගේ ගමනේ මැදට ගොස් අප තේරුම් ගත යුතුය. නිර්මාණය වනාහී බුද්ධිමය කටයුත්තක් බවද ඔහු අපට පසක් කළේ ය.

“ වටිනාකම් සහිත රටක්” පැතූ මේ අවංක දැවැන්තයාට චිර ජීවනය පතමි.

-චන්ද්‍රරත්න බණ්ඩාර


2020 නොවැම්බර් 20 දින රාවය පුවත්පතේ පළවිය.


ලක්දිව පුරාතන වාරිමාර්ග



 

ලක්දිව පුරාතන වාරිමාර්ග
ආර් එල් බ්රෝහියර් ගේ මාහැඟි කෘතිය ancian irrigation works of ceylon එහි සිංහල පරිවර්තන කාණ්ඩ 5 කින් යුක්ත ව වරින් වර මිනින්දෝරු දෙපාර්තමේන්තුව මගින් එක්දහස් නවසිය තිස් ගණන් වල මුලදී පමණ පළවිය.
මෙහි කොටස් කිහිපයක් අභාවප්රාප්ත මලල්ගොඩ බන්දුතිලක මහතා සතුව තිබිණ. ඉතිරි කොටස් මිනින්දෝරු දෙපාර්තමේන්තුවේ තිබී සොයා ගැනීමට හැකි විය. මේ වන විටත් මහවැලි අධිකාරිය විසින් බ්රෝහියර් මහතාගේ ඉංග්රීසි මුල් කෘතිය එක්දහස් නවසිය අසූගණන්වල නැවත පළ කරන ලදුව එයට අපමණ යහපත් ප්රතිඵල ලැබෙමින් තිබිණි.
මෙහි සිංහල කොටස් සියල්ලම එක් කොට තනි කෘතියක් ලෙස ප්රකාශයට පත් කිරීමට මවිසින් යෝජනා කළ විට එය ඵල රහිත වෑයමක් වෙතැයි බොහෝ දෙනාගේ මෙන්ම මලල්ගොඩ බන්ධුතිලක මහතාගේ ද අදහස විය. එහෙත් මා ඒ සඳහා තවදුරටත් වෙහෙසුනෙමි. අවසානයේ එවකට මහවැලි අමාත්යවරයා වූ මෛත්රීපාල සිරිසේන මහතා ඒ සඳහා අනුමැතිය දුන්නේ ය. මගේ සංස්කරණයකින් යුතුව එම කෘතිය 2001 වසරේදී ලේක්හවුස් ආයතන මුද්රණාලයේ මුද්රණය වෙමින් තිබියදී පැවති ආණ්ඩුව බිඳ වැටුණේය. ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය අනුව ආණ්ඩු මාරුවකදී පැරණි පාලනයේ ව්යාපෘතිවලට වන ස්වභාවික ගැහැට 'ලක්දිව පුරාතන වාරිමාර්ග' කෘතියටද අත්විය. වසරකට අධික කාලයක් මුද්රණ කටයුතු නැවතී එය ලේක්හවුස් මුද්රණාලයේ හමස් පෙට්ටියට වැටී තිබිණි.
මෙසේ සිටින විට අභිනව විෂයභාර ඇමතිවරයා ලෙස පැමිණි ගාමිණි ජයවික්රම පෙරේරා මහතා හමුවීමට මට ලැබුණු ඉතා කුඩා අවසරයකින් එතුමාට මෙම කෘතියේ අද තත්වය පැහැදිලි කිරීමට අවස්ථාව ලැබිණි. එතුමාගේ අවසරයද ලදුව යළි මුද්රණ කටයුතු ඇරඹී 2002 මැයි මස 17 වන දින කෘතිය දොරටු වැඩුණි.
එදා ඓතිහාසික දිනයකි. පොතේ කතුවර බ්රෝහියර් මහතාගේ මිණිබිරිය වූ ඩැල්රීන් බ්රෝහියර් මැතිණිය හා පොතේ සිංහල පරිවර්තකයා වූ එල්.පියසේන මහතාගේ දියණිය වූ ශ්රීමා දිසානායක මැතිනිය සමසුන් ගත් උත්සවයකදී මහවැලි කේන්ද්රයේ දී 'ලක්දිව පුරාතන වාරිමාර්ග' සම්පූර්ණ කෘතිය ප්රකාශයට පත්විය.
මේ ගැන අද මට ලියන්නට සිත් වූයේ ජැක්සන් ඇන්තනි අධ්යක්ෂනය කළ ගග දිගේ වාර්තා වැඩ සටහන් මාලාවේ මේ කෘතිය නිතර පරිශීලනය වනු දැක ඒ ගැන සංතෝෂයෙනි.
ලක්දිව පුරාතන වාරිමාර්ග කෘතිය සංස්කරණය කිරීමට ලැබීම මගේ ජීවිතයේ ලද මහත් භාග්යයක් ලෙස සලකමි. ඒ සඳහා මවෙත සහයවූ සුධීමතුන් සියලුම දෙනාට දහඅට වසරකට පසුවත් මම ස්තුති වන්ත වෙමි.
මෙහි පහත පළවන්නේ 1934 දී මෙහි සිංහල පරිවර්තනයේ පළමු කාණ්ඩයට එවකට ගොවිකම් සහ ඉඩම් අමාත්ය ඩී.ඇස් සේනානායක මහතා විසින් ලියන ලද පෙරවදනයි. එදා දේශපාලකයන් මෙවැනි ශාස්ත්රීය කටයුතු කෙරේ දැක්වූ ආකල්පය වටහා ගැනීමට මෙම පෙරවදන මහෝපකාරීවනු ඇතැයි සිතමි.
-චන්ද්රරත්න බණ්ඩාර
ප්රාරම්භය
ලංකාවේ අතීතය ගැන අප දන්නා කරුණු වලින් විශාල කොටසක් ආණ්ඩුවේ පාලක සහ කාර්මික දෙපාර්තමේන්තුවල නියුක්තව සිටි නිලධාරීන් විසින් රැස් කරන්නට යෙදුණු බව නොයෙක් තැන්වල සඳහන් වී තිබේ. ආන්ඩුවේ නිලධාරීන්ට අස්ථානයේ දෝෂාරෝපණය කරන්නේ යැයි චෝදනා ලැබ සිටින මම ද ඉහත කී සත්යය තව වරක් සඳහන් කිරීමට ප්රීති වෙමි.
මෙම නිලධාරීන් කෙරෙහි අපි ණයගැත්තෝ වෙම්හ. පඩි කෑමෙන් හෝ පඩි සම්බ කිරීමෙන් තෘප්තියට නොපැමිණියා වු මේ නිලධාරීහු ස්වකීය තනතුරුවල නියුක්ත ව සිටීමෙන් ලැබූ සෑම අවස්ථාවලින්ම ප්රයෝජන ගනිමින් පුරාතන දේවල් ගැන වග විභාග කර බැලූහ. එසේ වගවිභාගකර රැස් කරන්නට යෙදුණු කරුණු රාශියක් ඒ නැතිවී ගොස් තිබෙන ශිෂ්ටාචාරය අනාවරණය කිරීමට බෙහෙවින් ප්රයෝජනවත් වේ.
නිලධාරීන් විසින් නොයෙක් අවස්ථාවල ප්රකාශයට පමුණුවන්නට යෙදුනු ග්රන්ථයන් හැර ආණ්ඩුවේ දෙපාර්තමේන්තුවල තබා තිබෙන පොත් පත් වලින් ද අගනා කරුණු රාශියක් රැස් කිරීමට පුළුවන් වන්නේ යැයි මම විශ්වාස කරමි. අවුරුදු පනහකට පමණ පෙර රාජකීය ආසියාතික සමිතියේ රැස්වීමකදී වරක් එහි මූලාසනයට පත් සිටි ආර්.එස් කොපල්ටන් දේවගැතිතුමා ආන්ඩුවේ නිලධාරීන්ගේ දිනපොත් බැලීමට සමිතියේ සාමාජිකයන්ට අවශ්ය අවකාශ ලබා දීම ගැන ආණ්ඩුකාරතුමාට ස්තුති කළේය. ශාස්ත්රීය කරුණු පිළිබඳ සාකච්ඡාවලදී මේ දින පොත් වලින් බොහෝ ප්රයෝජන ලැබෙන බවද එතුමන් විසින් විසින් සඳහන් කොට ඇත.
අපේ රටේ පුරාතන ශිෂ්ටාචාරය ගැන සොයා බැලීමට බලාපොරොත්තු වන්නන්ට ප්රයෝජනවත් විය හැකි කාරණා රාශියක් මේ මැනීම් දෙපාර්තමේන්තුවේ පොත්පත්වල සඳහන් වී තිබෙන බව මට දැනගන්නට ලැබී තිබේ. තවද ඉහත කාලවල මැනීම් දෙපාර්තමේන්තුවේ නියුක්තව සිටි උද්යෝගයවත් නිලධාරීන් අනුගමනය කරන බ්රෝහියර් මහතා වැන්නෙකු මේ ග්රන්ථය සම්පාදනය කිරීමට ඉදිරිපත් වීම මහත් වාසනාවකි. පුද්ගලික වශයෙන් නොයෙක් වෙහෙස මහන්සි දරා ඒ මහතා මේ ග්රන්ථය සම්පාදනය කිරීමට ඉදිරිපත්ව සිටින බව සඳහන් කළ යුතුව තිබේ.
මහජනයා ඉදිරියේ තබනු ලබන මේ ග්රන්ථයට ඉතා මෑතදී සොයා ගන්නට යෙදුන කරුණු රාශියක් ද අධික මිල නිසා දුර්ලභ වූ පොත්වල පමණක් දක්නට ලැබෙන කරුණු රාශියක්ද අඩංගු වී තිබෙත්. පුරාතන වාරිමාර්ගයන් පිළිබඳ කරුණු නොයෙක් තැන්වලින් රැස්කොට ප්රබෝධජනක ආකාරයට බ්රෝහියර් මහතා මෙහි දක්වයි. තවද සර් හෙන්රි වෝඩ් උතුමාණන් වහන්සේගේ සවිස්තර වාර්තා වලින් උපුටා නොයෙක් දේවල් මේ ග්රන්ථයේ දක්වා තිබීම අපේ විශේෂ සතුටට කාරණයක් වේ.
අප රටවාසීන්ගේ ආදරය යම් ආණ්ඩුකාරයෙකුට හිමිවිය යුතු නම් සර් හෙන්රි වෝඩ් උතුමාණන් වහන්සේට එය නිසැකයෙන්ම හිමි විය යුතුයි. පාටකල කන්නාඩිවලින් නොව ස්වකීය නෙත් යුවලින්ම රට පරීක්ෂාකර බලමින් තමාට ආණ්ඩු කිරීමට නියම වූ මනුෂ්යයන්ගේ තත්ත්වය නියම දේශපාලන විභාග කර බැලූ මෙතුමෝ තමන්ට පෙර සිටි ආණ්ඩුකාරයන් ගේ නොසැලකීම නිසා විනාශ මුඛයට පත්ව තිබූ ගොවි කර්මාන්තය දැක ශෝකයට පත් වූහ. බ්රිතාන්ය ආණ්ඩුව රටේ ආදායමින් සැලකිය යුතු කොටසක් කිසි කලෙකවත් පුරාතන කර්මාන්තයන් ප්රකෘතිමත් කරවීමට නොයෙදූ බව ද දේශගුනය නිසා අතිශයින්ම උවමනාවූ මේ වාරිමාර්ගයන් ප්රකෘතිමත් කිරීම මෙන් සිංහලයන්ගේ සිත් තුළට කාවදින අන් කිසිවක් නැති බව ද මෙතුමාට මනා ලෙස අවබෝධ වූයෙන් නිසරු ප්රදේශයන් සාරත්වයෙන් බැබළවීම පරමාර්ථකොට ඇති ක්රියාපටිපාටියක් ආරම්භ කළහ. වර්තමානයේ දක්නට තිබෙන වාරිමාර්ග පිළිබඳ සෑම කටයුත්තක්ම උතුමාණන් වහන්සේගේ ව්යාපාරය නිසා ඇති වූයේ යැයි සලකන්නට පුළුවන.
පුරාතන විශ්මය ජනක කර්මාන්තයන් කෙරෙහි අප රටවාසීන්ගේ යොමු කිරීම මේ ග්රන්ථය ප්රසිද්ධියට පැමිණිවීමේ මුල් අදහස වේ.
විශාල රාජ්යයන් පමණක් දියුණුව තිබෙන වර්තමාන කාලයේ කුඩා ජාතීන් විසින් ලොවට සලසා තිබෙන සෙත අමතක කර දැමීමට ඉඩ තිබේ. මේ කුඩා ජාතීහු ද ලොවට තව වරක් සෙතක් සැලසීමට අසමර්ථවන්නාක්මෙන් මන්දෝත්සාහී වෙත් . අපේ පුරාතණ මහඟු කර්මාන්තයන් ගැන දැනගන්නට ලැබීම මේ දුර්වල ගති නැති කර දැමීමට එකම මාර්ගය වේ.
විශාල රාජ්යයන් පමණක් දියුණුව තිබෙන වර්තමාන කාලයේ කුඩා ජාතීන් විසින් ලොවට සලසා තිබෙන සෙත අමතක කර දැමීමට ඉඩ තිබේ. මේ කුඩා ජාතීහුද ලොවට තවවරක් සේවය සැපයීමට අසමර්තවන්නාක් මෙන් මන්දෝත්සාහී වෙත්. අපේ පුරාතන මහගු කර්මාන්තයන් ගැන දැන ගන්ට ලැබීම මේ දුර්වල ගති නැතිකර දැමීමට එකම මාර්ගය වේ.
ඝන යාර 17 කෝටියක් පමණ විශාල වූ වෑකණ්ඩියක් අපට දක්නට තිබේ නම්, එවැනි වෑකණ්ඩියක් සෑදීමට දැන් කාලේ මුදලින් පවුම් 1,300,000 ක් පමණ වුවමනා වේ නම්, ඒ මුදලින් හැතැප්ම 120ක් දිග රේල් පාරක් එන්ගලන්තයේ දී සාදන්නට පුළුවන් වේ නම්, තවද එවෙනි වෑ කණ්ඩි එකක් පමණක් නොව බොහෝ ගණනක් දක්නට තිබේ නම්, නූතන ශිල්ප විශේෂඥයෙක් 'මා නියුක්තව සිටි රක්ෂාව නිසා පුරාණ කර්මාන්තයන් ගැන ඉතා සියුම් ලෙස පරීක්ෂා කර බැලීමට අවකාශ ලැබුණන් මේ මහඟු කර්මාන්තයන් සෑදූ ශිල්පීන්ගේ ඥානය සහ කාර්යක්ෂම භාවය කෙරෙහි දැක්විය යුතු ගෞරවය නොසගවා ප්රකාශ කරමි යයි කියා තිබේ නම්, තව ද මේ කර්මාන්ත වල සාවද්ය වශයෙන් සලකනු ලැබූ යැයි යම් යම් ස්ථානයන් ද නිරවද්ය බවත් ආදීම ශිල්පීන්ගේ අදහස් වරදවා තේරුම් ගැනීමෙන් ඒ ඒ තැන් සාවද්ය වශයෙන් පෙනී ගිය බවත් පසු කාලයක දක්නට ලැබුනේ නම්, මේ වාරිමාර්ග සෑදීමට උවමනා වූ විශාල ජන සංඛ්යාව මිසර දේශයේ පිරමීඩ්ස් සෑදීමේ දී ඇතිවූ මහජනත තාඩනපීඩනාදියෙන් තොරව පොදු යහපත උදෙසාම ඇති කරවන්නට යෙදුන කටයුතු පිළිවෙළකින් ලබාගන්ට යෙදුනේ නම්, එසේම අපේ පරිහානිය ඇති වූයේ ''අප ජන සමාජයට අත්තිවාරමක් වූ විධිවිධානයන් බිඳහැර පොදු යහපතට අදාළ වන කර්මාන්තවලදී ජන සමාජයේ ඒකාබද්ධ වීර්යය යෙදවීමේ පිළිවෙත් විනාශ කර දැමූ කරුණුවලින් බවත් අපි කල්පනා කරමු නම්, කල්පනා කරමින්ම නැවත නැවතත් අතීතය ආදර්ශයට කොට ගනිමු නම්, අනාගතය ගැන කනස්සල්ල වීමට අපට කරුණක් නැත.
අපි අපේ මුතුන්මිත්තන් කෙරෙහි පැවති ප්රබලකම් හා දුබලකම් වලින් සමන්විත වම්හ. ඒ දුබලකම් නැතිකර දමා ප්රබලකම සුරක්ෂිත කිරීමට කාලය තවම ඉකුත්ව නොගියේ යැයි මම තරයේ විශ්වාස කරමි.
මේ සිංහල පරිවර්තනය කළ ශාස්ත්රාචාර්ය එල්.පියසේන මහතාට ද ඊට ආධාර කළ ආචාර්ය ජී.පී.මලලසේකර මහතාට ද මම ස්තූතිවන්ත වෙමි.
ඩී.ඇස්. සේනානායක
ගොවිකම් සහ ඉඩම් පිළිබඳ අමාත්යතැන
වර්ෂය 1934 ක් වූ නොවැම්බර් මස 25 වැනි දින

Tuesday, 1 December 2020

කිරි කොකුනි, ඔබේ පියාපත් මට දෙන්න.


 

'කිරි කොකුනි, ඔබේ පියාපත් මට දෙන්න.

මම බොහෝ ඈතට පියාසර නොකරමි.

ලයිතෑන් නිම්නය වටා එක්වරක් පමණක් පියාඹා

මම නැවත එන්නෙමි.'

  -Tsangyang Gyatso


6 වන දළයි ලාමා ලෙස එම පදවියට පත් Tsangyang Gyatso තුමා හදිසියේම දළයිලාමා ලෙස සිටියදීම අතුරුදහන් විය. එවකට විසිතුන් හැවිරිදි භද්‍ර යෞවනයේ සිටි මෙතුමන් කවියෙකු බවද තිබ්බත ඉතිහාසය කියයි. මේ ශුද්ධවූ නරවරයා තරුණියක හා ප්‍රේම පාෂයේ බැඳී ඈ හා පලා ගිය බව ඇතැම් ඉතිහාසඥයන් පවසයි. 1 වන දළයි ලාමා තුමාගේ සිට 13 වන දලයි ලාමා තෙක් දළයි ලාමාවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ලාසාවේ, තිබ්බත අගනුවර පිහිටා ඇති පොටාලා මාළිගාවේ පිහිටුවා ඇතත් Tsangyang Gyatso තුමාගේ ප්‍රතිමාවක් එහි පිහිටුවා නැත. බොහෝ බැතිමත් තිබ්බත බෞද්ධයෝ මෙතුමාගේ නම සඳහන් කිරීමටවත් අකමැති වෙති. මේ එතුමන් රචිත පද්‍යයක අනුවාදයකි. Tsangyang Gyatso තුමා 1683 ජන්මලාභය ලබා 1706 දී 6 වන දළයි ලාමා ලෙස අතුරුදන් විය.

 -චන්ද්‍රරත්න බණ්ඩාර

Thursday, 19 November 2020

ප්‍රියත් ලියනගේ සොයුරා පිළිබඳව මෙලෙසද කියවිය හැකිය.

අප මිතුරු ප්‍රියත් ලියනගේ අප අතහැර යන්නේ සංකේතිය වශයෙන් වැදගත් දිනයකය. 'පරිසර යුක්ති කේන්ද්‍රය' නම් වූ සංවිධානයක් විසින් පැවරූ නඩුවකින් විල්පත්තු වන සංහාරය කළා යයි කියන රිෂාඩ් බදුර්දීන් පරාජය වූ දිනය ප්‍රියත් මියගිය දිනය යි. 

 'විල්පත්තු වන විනාශය' යනු හුදු පරිසර ගැටළුවක් ම නොවන බව වටහා ගැනීමට අපේ නැණවත් ප්‍රගතිශීලී මිතුරන්ටද නොහැකිවීම මට පුදුමයට කරුණකි. 

 ප්‍රියත් ලියනගේ තිරරචනය ලියූ, ප්‍රසන්න විතානගේ අධ්‍යක්ෂණය කළ 'ඉර මැදියම' චිත්‍රපටයට තේමාව වූයේ එල්ටීටීය විසින් මන්නාරමේ සිය වාසභූමි වලින් එළවා දැමූ මුස්ලිම් පීඩිතයන්ගේ ජීවිතයි. මේ කරුණම පුතියවන් රාසයියා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ Otrai panani maram චිත්‍රපටයේද මතුකොට ඇත. 

 පසුගිය වසරේ (2019) සැප්තැම්බරයේ  මමත් මිතුරන් දෙදෙනකු සමග විල්පත්තු වනෝද්‍යානය මැදින් යාපනයට ගියේ ඔය කියන වන විනාශයේ ඇත්ත නැත්ත බලා ගැනීමේ කුතුහලයෙන් ද යුතුවය. විල්පත්තු වනෝද්‍යානය මායිමෙන් ඔබ්බේ පිහිටි මේ සාකච්ඡාවට බඳුන් වූ ප්‍රදේශය කලින් මුස්ලිම්වරුන් පදිංචිව සිටි  ජනාවාසයකි. යුද්ධයේ මුල් කාලයේම එල්.ටී.ටී.ඊ.ය විසින් මෙගම් වාසීන් පැය විසිහතරක් ඇතුලත මෙම ජනාවාසයෙන් පළවා හරින ලදී. පසුව කාලයක් අතහැර දමන ලද මෙම ජනාවාසය කරාත් ඝනවනය පැතිර ගොස් ඇත.රිෂාඩ් බදුර්දීන් එදා මේ ආණ්ඩුවේ න්‍යායාචාර්යවරයාගේද සහයෝගයෙන්   සෞදි රජයේ ආධාර ඇතුව ඔය කියන බෝවූ වනාන්තරය කපා නව නිවාස ඉදි කළේය. එක නිවාසයක් සඳහා ලක්ෂ 40ක පමණ මුදලක් ලැබුණු බවත් ඉන් ලක්ෂ තිහක් පමණ යටි මඩි  ගැසුණු බවත් ලක්ෂ 10 කින්  අද එහි තිබෙන නිවාස හැදුනු බවත් කියැවේ. මිනිස් වාසයකට අදාළ බොහෝ අවශ්‍යතා නොපිරුණු මේ නිවාසවල ජීවත් වනවාට වඩා අනාථ කඳවුරේ ජීවිතය ඊට වඩා යහපතැයි අපට කීවේ එහිදී හමුවූ මාතාවකි. බෙලෙක් තහඩු සෙවිලි කළ ඒ ජනාවාසයේ තිබූ තේ කඩයකින් තේ බිව් අපට ඒ කඩය වුව කියා පෑවේ එහි වාසය කරන මිනිසුන්ගේ පීඩිත භාවයයි.පළාතට තිබූ එකම තේ කඩය එය බව අපි  දුටුවෙමු. 

 මුස්ලිම්වරුන් වශයෙන් අප දකින්නේ වෙළෙඳ තරඟයේ යෙදී සිටින මුදලාලි මුස්ලිම්වරු හා සහරාන් පන්නයේ ආගමික  උමතුවෙන් යුත් මුස්ලිම්වරුන් ය. එහෙත් එදා වේල සරි කර ගැනීමේ මගක් නොමැති ඒ මදිවාට ජාතික පීඩනයේද ගොදුරු බවට පත් මුස්ලිම්වරු අපේ රටේ ඕනෑ තරම් සිටිති. එවැනි මුස්ලිම්වරු දැක බලා ගැනීමට වුවමනා නම් මන්නාරම් දිස්ත්‍රික්කයේ ඔය කියන ඊනියා විල්පත්තු උද්‍යානය කපා ඉදිකළ ජනාවාසයේ මුස්ලිම්වරු සොයා යන්න.

මේ පීඩිතයන්ගේ කතාව කිසිදු ප්‍රගතිශීලි පක්ෂයක් තමන්ගේ න්‍යාය පත්‍රයට  ඇතුළු කර නොගන්නේ, බලය ලැබීමෙන් පසු ඉටු කරනු යුක්ති ලැයිස්තුවට ඒ ගැටළුව ඇතුළු ඇතුළු කර ඇති හෙයින් විය යුතුය. 

මේ ගැටලුව ගැන සැබෑව රූපවාහිනී සංවාදයක පවසනු මා අසා ඇත්තේ ආචාර්ය නිර්මාල් දේවසිරි පමණකි. තවත් අය ඒ ගැන උනන්දු වූවා විය හැකි වුවත්  මා ඒවා අසා හෝ දැක නැත. 

 1996 චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක රජය සාම ක්‍රියාවලිය ගෙන ඒමේදී පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ භූගෝල විද්‍යා අංශයේ කථිකාචාර්ය හස්බුල්ලා මහතා එම ක්‍රියාවලියට සහයෝගය දෙන විට මේ මුස්ලිම් අසරණයන්ගේ ප්‍රශ්නය සාකච්ඡා කළ අයුරු මට මතකය. ඔහු මන්නාරමේ උපන් මුස්ලිම්වරයෙකි.

පරිසර යුක්ති මහත්වරුන්ට විල්පත්තුවට යුක්තිය පැතූ ආකාරයෙන්ම ආනවිලුන්දාව රැම්සා තෙත් බිම් විනාශයටත්, සෝමාවතී වනාන්තර විනාසයටත්, සිංහරාජයේ වන විනාශයටත් එරෙහිව උසාවි ගොස් යුක්තිය ඉෂ්ට කරගැනීමටත් මෙම නඩු තීන්දුවම පූර්වාදර්ශයක් කරගත හැකිය.

රිෂාඩ් බදුර්දීන් ගණන් නොඋස්සා ආරාධනා ලැබුණු පළමු වාරයේ ම විසි වන සංශෝධනයට ඡන්දය දුන්නා නම් සියල්ල මෙසේ නොවන්නටත් ඉඩ තිබුණි. 

 පරිසරය ආරක්ෂණ ක්‍රියාවලියට වුවද සැඟවුණු දේශපාලන න්‍යායපත්‍රයක් ඇතැයි යන්නට කදිම උදාහරණයකි මේ  විල්පත්තු සිද්ධිය.

මේ නඩු තීන්දුවට හෝ විල්පත්තු වන විනාශයට හෝ ප්‍රියත්ගේ සම්බන්ධයක් නැතත් පීඩිත ජනකොටසකගේ විලාපය කල් ඇතුව දුටු මගේ මිතුරාට සුභ ගමන් පතමි.  

 දුරින් හෝ ඉහලින් සිටින විට ඇතුලේ සිටිනවාට වඩා සමහර දේ හොඳින් දැකිය හැකිය. එසේ දුටු කෙනෙකි ප්‍රියත්.
 
-චන්ද්‍රරත්න බණ්ඩාර.

Saturday, 7 November 2020

ඇමෙරිකානු සිහිනය යළි දකින්නට........

ඇමෙරිකානු ඉතිහාසයේ වසර හතරක පීලි පැනීමක් යළි නිසි මගට පැමිණ තිබේ. එහෙත් ට්‍රම්ප් පාලනය නිමා වන්නේ එක්සත් ඇමෙරිකානු ජාතිය හරි මැදින් දෙකට බෙදමිනි. ඇමරිකාව පිලිබඳ එතෙක් තිබූ චිත්‍රය බලවත් ලෙස බොඳ කරමිනි. ලෝකයේ බොහෝ මිනිසුන්ට ඇති ඇමරිකානු සිහිනය අර්බුදයට යවමිනි. ජනමාධ්‍ය එකරොත්තට ඔහුට විරුද්ධ වෙද්දී, තරුණයන් ශිෂ්‍යයන් වෘත්තීය වේදීන් එක රොත්තට විරුද්ධ වෙද්දීත් ඔහු පාලන බලයට පැමිණීමත් ඔහුගේ පාලනය වසර හතරක් පුරාවට පැවැත්මත් විග්‍රහ කරගතහැක්කේ නලින්ද සිල්වාගේ විග්‍රහයන් අනුව බව ට්‍රම්ප්ට ඡන්දය දුන් මගේ් මිතුරෙකු පැවසීය. ඔහු රාවණාද , නලින්ද සිල්වාද එකසේ විශ්වාෂ කරන හිතහොඳ මිතුරෙකි. ඇමෙරිකාවේ ඉතිහාසය වසර දෙසිය ගණනක් වුවත් ඒ දෙසිය ගණන තුල වසර 2500ක දේවල් ගොඩනගා ගැනීමට වලිකන ස්වොත්තමවාදීන්ගේ ප්‍රමාණය ට්‍රම්ප්ට ලැබුණු ඡන්ද ප්‍රමාණය කියාපායි. රජෙක් වගේ නායකයන් පැතීම අපවැනි රටවලට පමණක් නොව ඇමරිකාව වැනි රටවලට පවා බෝවුණු රෝගයක් බව ට්‍රම්ප්ට වැටුණු ජනප්‍රිය ඡන්ද ප්‍රමාණය අපට තවදුරටත් පෙන්වා දෙයි. රිපබ්ලිකන් පක්ෂය හා ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය ලෝකයේ දියුණුම දේශපාලන පක්ෂ දෙක බව මගේ හැඟීමය. එම පක්ෂ දෙකට ඇමෙරිකානු ඉතිහාසයේ සියලු නව ගොඩනැගීම් විග්‍රහ කර ගැනීමට හැකිවිය. වෘත්තිකයන්ගේ හා සියලු සමාජ තරාතිරම්වල පාක්ෂිකයන් සංචිතයක් තනා ගැනීමටත් එම පක්ෂ සමත්වූ අතර ඔවුන්ගේ පොදු අදහස පක්ෂයේ හැඩරුව හා ගුණය බවට පත්විය. එමෙන්ම අභ්‍යන්තර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පක්ෂ යාන්ත්‍රණයන්හි වැදගත්ම ගුණාංගය විය.පක්ෂ දෙකටම තමන්ගේම වූ බුද්ධිමතුන් සංචිතයක් සිටින අතර ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයේදී ඔවුන් තීරණාත්මක වේ. එහෙත් ට්‍රම්ප් බලයට පැමිණියේ මේ යාන්ත්‍රණයනට පිටතිනි. විශේෂයෙන් රිපබ්ලිකන් පක්ෂ යාන්ත්‍රණයම අර්බුදයට යවමින්ය. ට්‍රම්ප්ගේ පරාජය වඩාත් සතුට දනවනු ඇත්තේ සැබෑ රිපබ්ලිකානුවන්ට බව මගේ විශ්වාෂයයි. කමලා හැරිස්ගේ ජයග්‍රහණය බොහෝ සම්ප්‍රදායික ඉන්දියානුවන්ට අසතුට දනවන කාරණයකි. ඒ ගොඩට බහුතර ඇමෙරිකානු ලාංකිකයන්ද එකතුවී සිටී. ඒ ඇයට දකුණු ආසියාතික උරුමයක් ඇතත් ඇය ඇමෙරිකාවේ උපන්නියක නිසාය. අපේ අයට නම් ඇය කොටින්ට සහයෝගය දේවි යන පූර්ව නිගමනය නිසාය. කෙසේ වෙතත් අපට පූර්ව නිගමන දිය නොහැකිය. එනමුත් වසර හතලිස් අටක අඛංඩ සෙනෙට් ධුරයක් දරණ ජෝ බයිඩන් හා විශිෂ්ට රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකාවක වන කමලා හැරිස්ට ඇමෙරිකාව එතෙක් අත්පත් කරගත් ඇමෙරිකානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මූලධර්ම තුවාල කරන වර්ගයේ තීරණ ගැනීමට පෙළඹෙනු ඇතැයි සිතිය නොහැකිය. චන්ද්‍රරත්න බණ්ඩාර